MENNTAMÁL 243 Nú er það svo, að frásögn má skrifa með ýmsu móti. Nefna má t. d. að í seinni tíð hafa rithöfundar, einkum smásagnahöfundar, gjarnan tíðkað þá tækni að hefja frá- sögn í miðju kafi, ef svo mætti segja, án undanfarandi inn- gangs; eykur það hraða frásagnarinnar, svo að hún grípur hug lesandans fljótar en ella. Þannig hefur t. d. Hannes Pétursson smásögu sína „Landslag ferðast milli glugga": „Fimmtán og fimmtíu, fyrsta, annað og —, fimmtán og sex- tíu, fimmtán og sjötíu, fyrsta sinn —, sextán krónur, sextán og tíu, sextán og tuttugu, tveir um boðið, sextán og þrjátíu — þorir enginn hærra? — sextán og þrjátíu fyrst sinn, sextán og þrjátíu annað sinn, sextán og þrjátíu fyrsta, annað oooog þriðja sinn. Og hreppstjórinn sló Arnfinni Bjarnasyni gar- dínurnar." Þótt þannig sé hafin frásögn, er mála sannast, að erfitt er að komast hjá nokkurs konar inngangi, sem sannast af því, að venjulega fylgir jafngildi inngangs í kjöl- far fyrrvaralausrar atvikslýsingar í nútíma smásögum, sem er stílbragð. Ég tel, að nauðsynlegt sé að tiltölulega fast form sé á frá- sagnarritgerðum unglinga, sem þeim sé beinlínis kennt og gengið eftir að þeir fylgi. Tvennt ávinnst með slíkri kröfu: nemendur venjast við aga í riti og kennarinn á hægar með að meta árangur þeirra. í rauninni er þetta form í sam- ræmi við íslenzka frásagnarhefð, svo sem hún birtist til að mynda í þjóðsögum okkar. Frásagnarformi þessu má sér til hægri verka skipta í fernt. Ef ég ætti að velja hverjum ein- stökum hluta þess ákveðið nafn, myndi ég helzt hallast að eftirfarandi: inngangi, spennu, hámarki og slökun. Skal ég nú reyna að gera nánari grein fyrir hverjum hluta sérstak- lega og mun ég nota þjóðsöguna Gilitrutt sem skýringar- dæmi. Inngangur frásagnar hefur að geyma stutta kynningu á persónum hennar eða sögusviði eða hvoru tveggja. Hann er almenns eðlis, en þó í nánum tengslum við frásagnar- efnið. Ekki er gott að inngangur sé lengri en fimm eða sex
Beinir tenglar