MENNTAMÁL 245 andi áhyggjum sínum er nálgast stefnudag. Eru lýsingar- orðin „áhyggjufull", „hugsjúk" og síðast „angurvær" höfð um konuna í þessu ástandi og bóndi sér að henni er brugð- ið. Þannig er spennan aukin málsgrein eftir málsgrein, unz bóndi kemst af tilviljun að nafni kerlingar. Hámarki nær frásögnin svo í þriðja hluta, þegar kerling- in kemur aftur og reynir nú ekki lengur að villa á sér heimildir; tröllið veður ódulbúið inn í bæinn með dunum og undirgangi, enda er það einkenni góðrar sögu, að há- markið sé sem áhrifamest og höggþyngst. Konan er nær dauða en h'fi af ótta og er varnarleysi hennar aukið enn frekar með því að hún er látin vera ein heima. Þrítekning gátunnar um nafn kerlingar leiðir spennuna til hámarks í orðum húsfreyju: Heitirðu ekki Gilitrutt? enda verður kerlingu svo bilt við að hún dettur endilöng á gólfið, „og varð þá skellur mikill". Slökun frásagnarinnar og jafnframt niðurlag hennar er hér aðeins þrjár málsgreinar: „Rís hún síðan upp og fór burtu og sást ekki eftir það. Konan varð nú fegin að hún slapp frá óvætti þessum og varð nú öll önnur. Gjörðist hún iðjusöm og stjórnsöm og vann æ ull sína sjálf." Stundum er slökun höfð lengri og fer það eftir atvikum; yfirleitt er þó betra að teygja ekki úr niðurlagi. Auðvelt er að gera nemendum ljósar þessar meginreglur nm form góðrar frásagnar með dæmum svipuðum því, sem ég hef tekið hér. Þar sem frásagnarritgerðir munu einna heppilegastar ritæfingar fyrir flesta unglinga í 1. og 2. bekk og jafnvel 3. bekk gagnfræðastigs, er þeim mun nauðsynlegra að lögð sé alúð við samning þeirra og einskis ]átið ófreistað að skýra út fyrir nemendum eðli slíkrar ritsmíðar sem bezt. Tilvalið og enda sjálfsagt er að tengja slíkar skýringar bók- menntalestri; kennarinn ræðir þá um gerðir frásagna, sem hann les fyrir nemendum eða nemendur sjálfir skýra það sem þeir lesa. Með spurningum og umræðum skyldi efni og gerð frásagna einnig greint og metið.
Beinir tenglar