248 MENNTAMÁL niðurlag farið saman við lokun safnsins; gæti höfundur þá aftur lagt áherzlu á margbreytni sýningargripanna um leið og hann segir frá því, er hann yfirgefur safnið. Jafnframt þessu gæti hann vakið athygli á því, hve hið kyrrláta and- rúmsloft sýningarsalanna, magnað minningum og sögu, stingur mjög í stúf við ys og þys umferðarinnar utan veggja. Greinargerð má nefna ritgerð, sem stefnir að því að geta einungis staðreynda. Hreinar greinargerðir eru sjaldgæfar nema um vísindaleg efni, en jafnvel vísindamenn reyna stundum að gefa greinargerðum sínum huglægan eða per- sónulegan blæ, einkum í upphafi. Grasafræðingur hefur t. d. greinargerð um jöklasóley með svofelldum orðum: „Annars vegar er jökullinn himinhár og helkaldur, en grænn túnbalinn hins vegar. Þessar andstæður felast í nafni jöklasóleyjarinnar, þessarar einkennilegu plöntu, sem prýð- ir auðnir háfjallanna með sínum snjóhvítu og rósrauðu blómum. Hver skyldi vænta þess, að hér yxu sóleyjar, þar sem annars sést varla stingandi strá, og jafnvel mosinn virð- ist eiga erfitt uppdráttar." Jarðfræðingur gefur greinargerð um hnyðlinga í íslenzku bergi persónulegt upphaf: „Það var sumarið 1954 að ég fyrst veitti eftirtekt smámolum í grágrýti á dálítilli hæð, sem stendur upp úr hrauni í Heið- mörk, örstutt sunnan við Jaðar. Sama dag fanri ég svipaðan mola í hrauninu sjálfu þar rétt hjá, en það hraun er á kortinu nefnt einu nafni Hólmshraun." Greinargerðum má sem öðrum ritsmíðum skipta í þrennt: inngang, meginmál og niðurlag. Formlegt niðurlag er þó stundum vandfundið fyrir greinargerð, sem er rökleg upptalning staðreynda. Skólanemendur ættu þó allajafna að reyna að Jjúka greinargerðum sínum formslega, ekki sízt, ef inngangurinn er með persónulegum blæ, en þessir tveir hlutar greinargerðar, inngangur og niðurlag, eru þeir einu, þar sem höfundur getur leyft sér annað en hlutlægt stað- reyndatal, jafnvel skáldlegar athugasemdir. Þess ber þó að
Beinir tenglar