262 MENNTAMÁL Orsakirnar eru margar og flóknar. Ein hin mikilvægasta er sú, að ekki er aðeins um að ræða mismun á ólíkum nem- endum, heldur einnig hjá hverjum einstökum nemanda. Það er sjaldgæft, að árangur nemanda sé svipaður í öllum greinum. Vissulega er það oft þannig, að sá sem er dug- mikill í lestri er einnig góður í reikningi, en þetta útilok- ar ekki, að margir eru duglegir í annarri geininni en slakir í hinni. Sumir nemendur eru jafnvígir, öðrum eru mislagð- ar hendur. Rannsókn hefur leitt í ljós, að mismunurinn hjá einstaklingunum samsvaraði 80% af hinum samanlagða mismun, sem fannst á einstakhngunum á ákveðnu aldurs- skeiði. Ef þetta reynist vera algilt, er mismunurinn hjá einstökum nemendum miklu meiri en áður var talið. Nútíma sálfræðirannsóknir hafa einnig varpað Ijósi á annað fyrirbæri: Þroskaferill barna og unglinga er alls ekki sífellt jafn og reglubundinn. Mörg börn taka óvænt stór þroskastökk, þannig að mælingar á frammistöðu þeirra koma ekki heim og saman að nokkrum tíma liðnum. Auk þess setja mörg öfl mark sitt á störf barnsins í skól- anum. Sænski uppeldisfræðingurinn og rannsakarinn Tor- sten Husén segir: „Á grundvelli þeirra rannsókna, sem gerðar hafa verið til þessa, má hiklaust íullyrða, að hinir vitrænu eðlisþættir geta aðeins skýrt helminginn af mis- muninum á námsframmistöðu nemenda. Hinn helmingur- inn orsakast af þáttum eins og áhuga, iðni, úthaldi og metn- aði — eða hverju nafni sem við kjósum að nefna þá." Hér koma mjög við sögu heimilisaðstæður barnsins, líðan þess í skólanum (samskipti við kennara og nemendur), sjálfs- traust, framtíðarhorfur o. s. frv. Það virðist sem sé vera ástæða til að draga í efa, hve árangursríkar skipulagslegu námsaðgreiningaraðgerðirnar (í þeim myndum, sem hingað til hafa verið reyndar) eru, þegar um er að ræða að minnka einstaklingsbundna mis- muninn innan normalbekkjarins. Þær rannsóknir, sem hingað til hafa verið gerðar á skipu-
Beinir tenglar