Skírnir

						Skírnir]                          Bjarni Thorarensen.                                     13

Ungum lék mér löngun á

að lifa til að skrifa;

sköp hafa því svo skipt, eg má

skrifa til að lifa.

Að vísu er engirm samanburður á því, hve miklu meira

Oehlenschláger fekk afrekað til þess að frjóvga danska

menningu og bókmenntir heldur en Bjarni gat gert fyr-

ir íslenzkt menntalíf. En hitt efast eg um, að nokkurt

einstakt kvæði Oehlenschlágers sé enn þá jafnlifandi og

í raun og veru jafnstórfellt og beztu kvæði Bjarna. Bjarni

gat að vísu stundum setzt við að yrkja kvæði, án þess að

andinn byði honum. Þau voru betri en kvæðin, sem Jón

Johnsonius barði saman eða Finnur Magnússon prjónaði,

en það eru ekki þau, sem halda nafni hans á lofti. Það

gera þau kvæði, sem hann yrkir, þegar andagift hans

brýzt undan fargi annríkis og umsvifa, eins og eldur und-

an jökli, þar sem lífsreynslu hans er þrungið saman í fá-

ein erindi, myndir og líkingar sækja á hann og hrannast

upp eins og jakar í hlaupi. Fyrir eftirkomandi kynslóðir

að minnsta kosti, sem haf a engan tíma til þess að lesa heil

bókasöfn, er eitt slíkt kvæði meira virði en heilir doðrant-

ar, þar sem verður að tína gullkornin úr hrúgum af gjalli

og sora. Þessi svipur á meistaraverkum Bjarna stendur í

nánu sambandi við lífskjör hans eins og þau voru. Það er

svipur brotanna, sem knýr lesandann til þess að verða

með í verki, yrkja í eyðurnar, af því að andann grunar

enn þá fleira en augað sér. Það er ekki skáldskapur, sem

frjóvgar sléttlendið, heldur brýzt hann í gljúfrum, í foss-

um og strengjum. Ef mikils er misst, þá er líka mik-

ið unnið.

Þess vegna skulum vér hvorki ásaka Bjarna fyrir

vanrækslu gáfna sinna né örlögin fyrir hlutsKÍpti hans í

lífinu. Vér vitum, hvað vér höfum hreppt, en aldrei, hverju

vér höfum sleppt. Verk hans munu standa í íslenzkum

bókmenntum, f á og stór, eins og hnúfur hinna hvítu jökla,

sem honum voru svo hugstæðar. Og minning mannsins,