Skírnir

						44                                   Njála og Skógverjar.                          [Skírnir

fá svip af björtum draumum og biturri reynslu. Af ein-

faldri sögu hins gamla þular sprettur þannig þessi marg-

spaka harmsaga, leiftrandi af ritsnilld, Jjómandi af

mannviti, skjálfandi af ást og hatri á mannlífinu.

Draumur, segir lesandinn ef til vill. Og þó hefir þetta

verið einhvern veginn svona. Kannske voru atvikin önn-

ur. Kannske var það ekki í Skógum, sem sagan var sögð.

En það eru þó nokkrar líkur til, að það hafi verið.

VII.

Á einum stað í Njálu er getið Skeggja í Þrasvík,

göfugs manns, sem liðsinnti Kára Sölmundarsyni í utan-

för hans eftir brennuna (155. kap. og síðar). Það er var-

legast að hafa í hófi efasemdir sínar um mannfræði sög-

unnar hér á landi, en trú sína á mannfræði hennar í út-

löndum. Að því hníga margar líkur, að allur þorri út-

lendra manna, sem sagt er frá, að þjóðhöfðingjum und-

anskildum, eigi tilveru sína að þakka ímyndunarafli sögu-

skáldsins. Ég efast ekki um, að sama máli gegni um þenn-

an mann. Skeggi í Þrasvík, göfugur maður. Er ekki eins

og þetta minni á hinn ágæta mann Skóga-Skeggja, sem

bjó á sama stað og Þrasi gamli. Þetta getur vel verið til-

viljun, en það gildir einu. En mér finnst í þessu vera fólg-

in mynd af verki skáldsins. I huga hans leysast myndir

lífsins aftur í sundur, en úr efni þeirra skapast draum-

myndir skáldskaparins. Nú, löngu síðar, erum við a5

reyna að skyggnast ekki aðeins inn í hug hans, heldur og

í þann heim, sem augu hans litu. Tíminn, gleymskan, hef-

ir leyst flest af því í sundur, svo að nú sér þess lítinn stað

— nema listaverkið! Við vitum ekki einu sinni naf n skálds-

ins. Horfið, gleymt eins og svipull draumur. Þetta er allt

undarlega átakanlegt.

„Vér erum sjálfir sama efni og það,

sem drauma myndar, og vort litla líf

er svefni kringt . . ."