Skírnir

						82                                     Goðorð forn og ný.                           [Skírnir

Njáluhöf. virðist hafa verið manna fjölfróðastur um

hinafornu goðorðaskipun, þó sérstaklega á Austurlandi. Þar

þekkir hann náið allar hinar fornu goðaættir. Það er þess

vegna furðulegt, að hann skuli ekki sækja dæmi sín um

„fimmtardómsgoðorð" þangað. í stað þess velur höfund-

urinn auk Melmannagoðorðs, sem hann hefir lesið um í

Bandamannasögu, Laufæsinga- og Hvítanesgoðorð. Með

kenningu sinni um eðli og uppruna nefndra goðorða tvö-

faldar Njáluhöfundur gildi þeirra við úthlutun sýslu-

valda. Ekki þarf þetta þó beinlínis að hafa verið gert gegn

betri vitund. Athyglisvert er það samt, að Þorvarður Þór-

arinsson og nánustu venzlamenn hans áttu goðorðin og

kepptu við aðra höfðingja um völd bæði í Eyjafirði og

Rangárþingi. En á Austurlandi réð Svínfellingaætt ein

öllu, er líða tók á 13. öld.

Hvernig sem þessu annars er varið, má slá því föstu„

að frásögn Njálu um „fimmtardómsgoðorðin" fái í engu

haggað þeirri mynd, sem Grágásarlög gefa oss af hinni

fornu goðorðaskipun. Og þótt Svínfellingurinn Þorvarð-

ur Þórarinsson, sem sjálfsagt hefir verið fróður um hina

fornu goðorðaskipun, muni vera höfundur Njálssögu,57 vex

ekki sannleiksgildi umræddrar frásagnar, heldur þvert á

móti.

Heimildir.

1)   Grág. I a, 77.

2)   Grág., I a, 38.

3)   Grág. I a, 206.

4)   Landnáma< (útg. 1900), 96.

5)   Grág. I a, 141.

6)   íslendingabók, 8. kap.

7)   íslendingabók, 5. kap.

8)   Grág. H a, 211.

9)   íslendingabók,_10. kap.

10)   Grettis saga, íslenzk fornrit VII, 230.

11)   Grág. I a, 213—15.

12)   Hænsa-Þóris saga, íslenzk fornrit III, 39. Sbr. Die Quellen-

zeugnisse, bls. 82—83.

13)   Grág. I a, 45.

14)   Bandamanna saga, íslenzk fornrit VII, 300—301.