Skírnir

						182                                Um örnefnarannsóknir.                        [Skírnir.

umhverfið, sem mennirnir hafa lifað og hrærzt í, hefir

verkað á þá og hvernig þeir færðu þær verkanir í máls-

búning. Það ætti að vera unnt að flokka örnefni, til dæm-

is örnefni hvers héraðs um sig, eftir því sjónarmiði, hverju

menn hafi gefið nöfn og með hvaða hætti. Þetta skal skýrt

ofurlítið nánar. Hugsum oss sker úti fyrir ströndinni, það

er ef til vill myndað úr ávölu, kollmynduðu bergi. Eigi er

víst, að nafn þess lúti að þessum eiginleikum, enda þótt

þeir kunni að hafa vakið athygli nafngjafans. Oft eru

fleiri eiginleikar en einn athyglisverðir, og veltur þá auð-

vitað á ýmsu, hver þeirra ræður nafngiftinni. Ennfremur

getur svo verið, að enginn af eiginleikum skersins hafi

valdið nafninu, heldur eitthvert atvik eða ástand, sem við

skerið er tengt. En þó er það mjög algengt, að einkenni

eins og það, er að ofan greinir, hafi valdið nafngiftinni.

Vilji menn nú athuga, með hverjum hætti þessum eigin-

leikum sé gefin nöfn, kemur í Ijós, að það er á fleiri en

einn veg. Nafngjafinn kann að hafa nefnt skerið beint

eftir lögun þess, nefnt það Kollótta-sker eða því líkt. En

hann getur líka hafa nefnt það óbeint eftir sama eigin-

leika, látið hugkvæmnina og ímyndunaraflið setja svip

sinn á nafngiftina. Hann hefir þá ef til vill nefnt það

Kúna, Gyltuna eða því líkt, eftir því hvert andinn hefir

leitt hann. Hefir því líkingartilfinningin verið að verki

um nafngiftina. Þannig má greina á milli beinnar og

óbeinnar nafngiftar. Hugsum oss því næst, að bergstrýta

eða drangur sé nefnd Karlinn, en þá er allsennilegt, að

önnur bergstrýta eða drangur í grenndinni heiti Kerling-

in; sést af því, að andstæðutilfinningin er einnig virkur

þáttur í nafngiftunum.

Tvískiptingin í beinar og óbeinar nafngiftir géfur til-

efni til hugleiðinga um það, hvernig nöfnin hafi orðið til.

Lítum á örnefni eins og Stóri-steinn. Nærri sanni mun

vera, að steinn þessi hafi upphaflega verið nefndur stóri

steinninn, eins og t. d. brúni hesturinn, af þeim, sem heima

hafa átt í grennd við hann, en við stöðuga endurtekningu

hafi orð þessi smám saman orðið að sérnafni og greinir-