Skírnir

						190                                Um örnefnarannsóknir.                        [Skírnir

afsannað það, sem ályktað hefir verið af öðrum miður

merkum heimildum.

Verður nú freistað að færa að því líkur, eftir því sem

unnt verður að óreyndu, hver þeirra fræðisviða eða vís-

indagreina, sem Svíar telja sig hafa auðgað eða munu

auðga með örnefnarannsóknum sínum, myndu geta auðg-

azt af skipulagðri rannsókn íslenzkra örnefna, ef hafin

væri. Þá verður og reynt að geta í eyðurnar um það, hvort

hægt væri að gera sér vonir um, að rannsóknir íslenzkra

örnefna myndi varpa ljósi yfir nokkurt nýtt fræðisvið, því

er Svíar hafa ekki aflað nýrra sanninda frá örnefnunum.

íslenzk örnefni og málvísindin. — Að vísu verður ekki

gert ráð fyrir jafnmiklum árangri í þágu málvísindanna

af rannsókn íslenzkra örnefna og sænskra, vegna þess að

þau eru í raun og veru aldrei ein til frásagnar um íslenszkt

mál. Á tímabilinu frá elzta landnámi til þess tíma, er rit-

öld hefst, varð sem sé til mikill kveðskapur, sem geymir

að nokkru málfar síns tíma, þótt hann væri eigi færður í

letur fyrr en síðar; og eru menn því allfróðir um málfar

þessara tíma. En samt sem áður mun mega fá nokkra

vitneskju um orðaforða mælts máls á elztu tímum frá ör-

nefnunum, vitneskju, sem ekki verður fengin frá kveð-

skapnum, þar eð í honum er notaður að verulegu leyti

annar orðaforði en í mæltu máli. Fyrir fram mætti t. d.

ætla, að sum þau orð, sem aðeins eða nálega aðeins koma

fyrir í kveðskap, eftir að ritöld hefst, hafi verið lifandi orð

í mæltu máli á elztu tímum, en verið orðin úrelt, þegar

ritöld hófst. Þessi ætlun mundi og staðfestast, ef nægur

örnefnaforði væri til taks. Til dæmis má minna á örnefni

eins og Undornfell og Þjórsá, sem sýna, að orðin undorn

og þjórr hafa verið við höfð í lifandi máli á þeim tíma,

er þessi örnefni urðu til, en munu torfynd í öðrum bók-

menntum en kveðskap. — Þá má ætla, að fram kæmi ör-

nefni, sem væri upphafleg samnöfn eða mynduð úr sam-

nöfnum, er eigi væri annars staðar að finna. Gæti þá orða-

bækur framtíðarinnar orðið þeim orðunum auðugri og mál-

vísindin einhverju bættari. Skulu nú greind nokkur dæmi: