Skírnir

						206                                          Ritfregnir.                                   [Skírnir

að bókin hefir selzt furðu greiðlega. Á titilblaðinu stendur, að

bókin sé prentuð eftir þeim réttustu og elztu lögbókum, sem feng-

izt gátu, en mjög telur próf. O. L., að Jóni lögmanni hafi missýnzt

í þessu efni, því að handritin hafa hvorki verið gömul né r?óð, hafa

verið nýleg, þegar prentað var eftir þeim og textinn miklu :?jær

þeim upphaflega Jónsbókartexta heldur en texti ýmissa annara

handrita, sem enn eru til.

Eftir þessari útgáfu lögbókarinnar hafa allar síðari útgáfur

verið prentaðar, nema hin síðasta, sem Ólafur Halldórsson gaf út

1904 eftir elztu og beztu handritum, sem nú eru iil. Þessi lexti

varð þvi hinn viðurkenndi lagabókstafur, sem valdsmenn og dóm-

arar fóru eftir. Að þessu leyti má telja hana með merkustu bók-

um, sem út hafa verið gefnar hér á iandi.

Jónsbók var fyrsta veraldlega bókin, sem prentuð var á ís-

lenzku. Fram að þessu höfðu íslendingar aðeins tekið prentlistina

í þjónustu kirkjunnar. Skömmu áður en bókin var prentuð, brotn-

aði prentþröngin í Hólaprentsmiðju. Fékk þá Guðbrandur biskup

nýja prentþröng frá útlöndum og sendi um leið prentara i;inn, Jón

Jónsson, til Danmerkur, til þess að fullnuma sig í iðn sinni. Um

leið útvegaði Jón prentari nýtt letur til prentsmiðjunnar, því að

letur hennar var þá orðið mjög slitið og úr sér gengið, svo sem

sjá má af bókum þeim, sem þar voru prentaðar áður. Jónsbók var

fyrsta bókin, sem prentuð var með hinu nýja letri, og letrið á henni

því hreinna og óslitnara en á flestum bókum íslenzkum frá sama.

tíma. En mjög fer því fjarri, að prentunin fullnægi þeim kröfum,

sem nú eru gerðar til bóka. Þetta stafar að nokkru leyti af því, að

notað letur hefir verið keypt tii prentsmiðjunnar, en bó veidur

hitt meiru, að prentlistin var í hinni mestu niðurlægingu um þess-

ar mundir. Bækur þær, sem pientaðar voru fyrstu hálfa öldina

eftir að prentlistin var fundin upp, eru forkunnarvel prentaðar,

og það svo, að vandaðar bækur, sem nú eru prentaðar, jafnast

ekki á við þær að sumu leyti; auk þess voru þær jafnan prentaðar

á góðan pappír. Fyrstu prentararnir leituðust við að láta bækur

sínar likjast sem mest skrifuðum handritum, t. d. var venja að

hafa eyður fyrir upphafsstöfum, og voru þeir síðan dregnir upp

með ýmsum litum. En á 16. öld var hætt að hugsa um útlit bók-

anna, pappírinn varð verri og ekki fengizt um, þó að ietrið væri

loðið og slitið. En þó að elztu bækur vorar séu engin listaverk að

ytra búningi (þar sker Guðbrandsbiblía sig þó úr), komast :nenn

þó í eitthvert hátíðaskap við að handleika þær, menn taka ekki á

þeim eins og öðrum bókum. Því býst eg við, að mörgum muni þykja

mikill fengur að fá nákvæma eftirmynd af þeim í bókaskápinn sinn.

Nokkur eintök af þessari lögbókarútgáfu voru prentuð á

skinn, er eitt slíkt eintak í konunglega bókasafninu í Kaupmanna-