Skírnir

						226                                          Ritfregnir.                                   [Skírnh-

er ekki ræktað, en annars vex þar flest, sem hugurinn girnist, alls-

konar korntegundir, ekki sízt rís, kaffi, tóbak, kryddjurtir, vín-

viður og ótal annað. — Jafnvel hraunin þekjast óðara af skraut-

legum gróðri. Er það næstum furða, að Björgólfur skyldi geta yf-

irgefið þessi Gósenlönd. En segir ekki máltækið: „Þangað er klár-

inn fúsastur, sem hann er kvaldastur". En nú situr Björgólfur á.

Bessastöðum og þolir bæði íslenzkan kulda og óstjórn.

Margt segir höf. skemmtilegt og fróðlegt um fólkið í þessum

löndum, Malajana, og allt ber það vott um velvild og góðan skiln-

ing. Þá fylgir og ágrip af sögu landa þessara, sem menn halda að

hafi verið numin fyrir eitthvað 2000 árum, og þó sérstaklega síðan

Norðurálfubúar komu til sögunnar og tóku að leggja lönd þessi

undir sig.

Það, sem hér hefir verið drepið á, er aðeins upphaf bókar-

innar og tekur höf. síðan til óspilltra málanna. Hann segir þá fyrst

hversu hann komst til Hollands 1913 og gekk þar í nýlenduher

Hollendinga sem læknir með liðsforingjatign, fínum einkennisbún-

ingi og sverð við hlið. Þykir mér sennilegt, að þeir hafi ekki fært

neinn gjörvilegri mann í liðsforingjabúning það árið. Fer hann

nokkrum orðum um herinn og líf hermanna, sem íslendingar hafa

svo litla hugmynd um, því hjá flestum þjóðum, er herinn í raun og

veru mikill og merkilegur þjóðskóli. Þá er sagt frá ferð hans til

Batavia á Java og ýmsu, sem þar bar fyrir augun, en þaðan flutt-

ist hann til hermannaspítalans á Tjimahí, þar sem höf. átti að

starfa. En þá tókst ekki betur til en svo, að skömmu eftir að hann

tók við spítalastörfum var honum tilkynnt, að nú hefði hann lagt

bráðsmitandi kólerusjúkling inn á almenningsdeild spítalans. Var

þetta hið mesta glappaskot. Nú var farið að athuga sjúklinginn og

hafði hann ákafa uppsölu, — en af uppsölunni lagði megnustu

brennivínslykt! Um kóleru var ekki að tala, svo allt stóð heima hjá

Björgólfi. — Eftir nokkurn tima fluttist hann til Kendangan á

Borneo og tók þar við dálitlum hermannaspítala.

Höf. hefir margt að segja frá landi og lýð á Borneo og þar

lenti hann meðal annars í ódæma þurrki svo allt skrælnaði og varð

að ryki. Vatnsból, lækir og ár þornuðu upp, allur gróður skræln-

aði og að lokum kviknaði í honum, svo landið brann og hvergi var

líft fyrir reyk og ryki. Að lokum kom steypiregn —¦ fyrir aðstoð

galdramanna! Eitt sinn lenti hann og félagar hans í bardaga við

villimenn og féllu nokkrir þeirra. Sumstaðar var varla líft fyrir

mýbiti. Höf. fór um landið og margar læknisferðir fór hann ríð-

andi. Hestar þeirra voru litlir og ónýtari en íslenzkir hestar.

Einn kapítulinn er um krókódílaveiðar. Það er fullt af þeim

í ánum á Borneo, en óskemmtileg er skepnan og hættuleg viður-

eignar. Krókódílarnir eru veiddir á handfæri, en þeir fara langar