Skírnir

						232                                          Ritfregnir.                       ,            [Skírriir

fjórðungsómaga og héraðsfara um Breiðafjörð, og ferr svo fram,.

unz hann var tólf vetra", segir í Sturlungu. Honum er ennfremur

lýst svo í þeirri sögu, að „hann var heldur óvænn maður, nokkuð

kjötvaxinn, hærður vel og féll mjög hárið í lokka . . . Hann átti

fátt í fémunum, hross nokkur átti hann, og var óhraklegur að klæð-

um,eina fatakistu og" öxi mjög- góða". Þegar hann réðist seinna Éil

skips, hafði hann ekki þeirra hluta, veiðarfæri eða vistir, er siður

manna var að fá sér, og þótti þeim, sem hann vildi ráðast fcil, hann

hafa fólslega búið sína ferð. Seinna í sögunni er þess getið, að hann

var góður leikmaður og harðleikinn og kappssamur.

Úr þessari stuttu frásögn í Þorgils sögu og Hafliða hefir

Gunnar Gunnarsson spunnið sögu sína. „Fátækasti maðurinn í

landinu kom gangandi eftir hliðinni, bar sem birkikjarrið ungaði.

Það var drengur. Sex ára drengur. Hann átti hvorki föður né

móður og ekkert heimili. Bræður og systur átti hann ekki heldur,

eins og annað fólk. Hann átti ekkert. En hann mátti fara þarna

um, það var það furðulega. Hann mátti koma og fara hvar sem

hann vildi, rétt eins og biskupinn, það mátti hann. Og hann átti

sér nafn, hét Ólafur, Ölafur Hildisson. Það var nafn alveg eins og

önnur nöfn" ... og þegar fólkið fór að hafa orð á því, að hann ætti

ekki annað en larfana, sem hann stóð í, þá þótti honum það undar-

legt og sagðist eiga hóp af fuglum uppi í loftinu og þeir verptu.

eggjum handa sér, margar berjalautir, og allar fjárgöturnar, læk-

ina og brekkurnar.

Þegar bornar eru saman jafnvel fáar setningar, eins og þess-

ar, úr Sturlungu og Grámanni, heyrist munurinn á frásögninni,

fyrst og fremst munurinn á stílnum, á tóntegund frásagnarinnar.

Stíll Grámanns er ekki gamall sögustill eða stæling hans, hvorki

um málfar né einstök orð, jafnvel þó að víða komi fyrir orð af ís-

lenzkum toga. En þau eru ekki nema að litlu leyti sérkennileg sögu-

orð, þau eru aðallega þessháttar áhrif á hinn danska orðaforða-

G. G., sem einnig koma fyrir í öllum öðrum ritum hans og gera

mál hans sérkennilegt og oft þróttmikið og eiga sjálfsagt einhvern-

tíma eftir að verða rannsóknarefni málfróðra manna. Grámann

er því ekki fyrst og fremst endursögn á gamalli íslendingasögu, þo

að þangað sé efniviðurinn sóttur. Bókin er sjálfstæð lýsing á einni

af aukapersónum Sturlungu, einni af slikum persónum, sem svo-

mikið er af í sögunum og sögumennirnir hafa oft lýst í fáum, meitl-

uðum og ógleymanlegum orðum, en annars ekki hirt um að nota

út í æsaí- það söguefni, sem hefði getað verið fólgið í örlögum

þeirra, eða þá ekki skilið eðli þeirra og þá frásagnarmöguleika, sem

í því voru fólgnir. Ólafur Hildisson er ein af þeim persónum, senx

meira má lesa úr en höfundur Þorgils sögu og Hafliða hefir !cært

sig um. Það hefir Gunnan Gunnarsson svo gert. Reyndar verður b».