Skírnir

						Skírnir]                                   Ritfregnir.                                          241

engan boðskap að flytja oss nútímamönnum. Aðrir, t. d. dr. Guðm.

Finnbogason, hafa verið þeirrar skoðunar, að hún hefði gildi (að

nokkru leyti a. m. k.) einnig fyrir nútímamenn, og hafa t. d. bent

á hið f orna drengskapar-hugtak sem mikilvægt og merkilegt, einn-

% fyrir nútíðinaj og að langt sé frá því, að það sé úrelt.

Dr. W. Gehl hallast að hinni síðarnefndu skoðun. Hann lít-

ur svo á, að „sæmdin" og „orðs-tírinn" sé sá möndull, sem allt

sálarlíf fornmanna hafi snúizt um. Þetta er aðallega samfélagslegt

(socialt) viðhorf, því að litið er nær eingöngu til annarra um mat-

ið á framkomu einstaklingsins. Dómur meðbræðranna ræður úrslit-

um. Því er og lífið sjálft stöðugur mannjöfnuður. En smátt og

smátt slær „sæmdinni" inn, ef svo má að orði kveða. Drengskapar-

hugmyndin verður til, — fegursti blóminn í sálarlífi fornmanna.

Þar er viðhorfið orðið einstaklingslegra, dómarinn kominn inn í

hugskot mannsins sjálfs, — orðinn samvizka, þó að það orð sé

ekki til í heiðni. Og þar er maðurinn metinn eftir innra gildi sínu

eingöngu, en ekki eftir ytri sæmd eða virðingum. „Drengur góð-

Ur" getur hver frjálsborinn maður, — og meira að segja þræl-

ar líka, — verið, og ekkert sýnir betur en þetta, hversu innileg

•drengskapar-hugmyndin er orðin, þegar athuguð er óvirðing sú,

sem í fornöld hvíldi á ánauðugum mönnum. Og þó að höf. minn-

íst varla á það, þá er bæði „riddaraskapur" miðaldanna og hin

enska hugmynd um „fairness" eða „fair play" náskyld dreng-

skapar-hugmyndinni og líklega af sömu rótum runnin.

Höf. segir réttilega, að kirkjunni hafi ekki dottið í hug að

DerJast gegn sæmdar- og drengskapar-hugmyndinni, heldur aðeins

Segn „superbia" (ofdrambi) og „vana gloria" (hégómadýrð), og

nafi hún beinlínis tekið sæmdarhugtakið upp í kerfi sitt („honest-

um"). i>ví a§t emg 0g hann segir, „die drengskapr-Idee hatte an

Sleh schon manchen Beriihrungspunkt mit christlichen Gedanken-

kreisen, obwohl sie aus völlig anderen Voraussetzungen erwachsen

war", (drengskapar-hugtakið átti í sjálfu sér margt sameigin-

iegt við kristilegar hugmyndir, þótt það væri af allt öðrum toga

sPunnið).

Bókin ei* rituð af þýzkri nákvæmni og kostgæfni og heimild-

ndirnar vel og samvizkusamlega notaðar. Hún ber greinilegt vitni

Urfl hinn mikla áhuga fyrir norrænum, einkanlega íslenzkum, fræð-

M a Þýzkalandi og um það, með hve mikilli alvöru menn ganga

að rannsókn þeirra fræða. — Hún er tiltölulega létt og skemmti-

lega skrifuð, og vil ég mæla með henni við unnendur íslenzkra

;fræða-                                                                Jakob Jóh. Smári.

16