Skírnir

						244                                          Ritfregnir.                                   [Skírnir

samin á dönsku, og má vera, að ýmsum þyki miður, að fá ekki rit-

gerðina með frágangi höfundarins. Flestir þeir, sem á annað borð

lesa slíka ritgerð, mundu hafa haft full not af henni, þótt hún hefði

ekki þýdd verið. En hvað um það, félagið hefir hér gert lofsverða

tilraun til að greiða ögn af þeirri ógrynnisskuld, sem á þjóð vorri

hvílir við minningu eins af beztu sonum hennar.

í öðru bindi af safni þessu eru ritgerðir ýmsar. Guðni :nag.

Jónsson, ritstjóri safnsins, ritar hér um Landnám Ingólfs. yfirlit

um þá menn, er fyrstir byggðu í takmarki þessu. Er sú ritgerð skipu-

lega samin og hin greinarbezta. Ólafur próf. Lárusson ritar um

byggðarsögu Seltjarnarness. Hefir próf. Ólafur með ýmsum ::ann-

sóknum sínum um slík efni lagt drjúgan skerf til byggðarsögu

vorrar, og er bað allt vel og röksamlega af höndum greitt. Pinnur

próf. Jónsson ritar um Engey og Laugarnes, yfirlit um sögu þess-

ara jarða, fróðlega grein. I 2. h. II. bd. ritar Ólafur Lárusson um

Árland, þ. e. Árbæ í Mosfellssveit. Heftið endar á upphafi af íitr

gerð um Kjósarsýslu eftir Björn hrstj. Björnsson í Grafarholti. —

Af III. bd. er 1. h. prentað. í því verða birtar sýslu- og sókna-

lýsingar. Hefst það á hinni merkilegu lýsingu Ölfushrepps ::rá

1703, eftir Hálfdan Jónsson lögréttumann á Reykjum. Lýsing þessi,

sem er elzta héraðslýsing á íslenzku, er áður útgefin í Andvara

1936. — Þá koma sýslu- og sóknalýsingar, og er ætlazt íil, að hér

verði birt allt slíkt, er við kemur landnámi Ingólfs. Meginstofninn

í safni þessu verða sóknalýsingar þær, er samdar voru um 1840 að

atbeina Bókmenntafélagsins. Margar þessar sóknalýsingar eru :;tór-

um fróðlegar og mun ýmsum þykja gaman að lesa þær nú, eftir

rétta öld að lcalla má.

Þess er ekki kostur hér að rita nánar um ritgerðir bessar.

Þær verða eflaust kærkominn lestur mörgum mönnum, sem unna

sögufræðum, og þeir eru margir. Hitt er annað mál, hvort ekki

hefði verið betur til fallið, að láta rita sögu landnáms Ingólfs, er

studd væri þessum gögnum öllum, og að öllu sem bezt vönduð.

Það verk er jaín-nær, þótt gögn verði prentuð, og má þetta kallast

gagnslítið verk frá því sjónarmiði. En hvað skal segja, meðan

þjóðin lætur sér lynda, að eiga enga sögu, sem það nafn sé gefandi,

er „landnámsmönnum" Ingólfs varla láandi, þótt þeir ieggi ekki

beinna á brattann en hér er gert.

Þegar félagið Ingólfur hefir lokið að prenta þennan íróð-

leik um landnám Ingólfs, mun horfið að því að birta rannsóknir

einstakra sögulegra viðfangsefna, líkt og nú er þegar byrjað á, en

um slíkt er alltaf meira vert en prentun svokallaðra heimilda. Það

er fagnaðarefni að sjá það, að í höfuðstað landsins og nágrenm

hans er nú vakinn metnaður og rækt við  sögulegar minningar.