Skírnir

						12                                       Sigurður Nordal                               Skírnir

úr innblæstri Matthíasar. Hann hefir séð í tvo heimana,

vitað hvað það var að vera frá sér numinn, eins og hann

hefir lýst í Leiðslu:

Og andinn mig hreif upp á háfjallatind.

Einar virðist hafa metið Matthías meira en öll önnur ís-

lenzk skáld á 19. öld. Og einu sinni sagði hann við mig,

að hann hef ði mestar mætur á Leiðslu af öllum kvæðum

Matthíasar. Þar fann hann auðsjáanlega mestan skyld-

leik við sinn eigin skáldskap.

Sannleikurinn um Einar Benediktsson er sá, að þó að

hann væri mikill íþróttamaður á mál og stíl, þó að vits-

munir hans setji mark sitt á kvæði hans, meðal annars

í því, hve vandlátur hann er á búning þeirra, þá var hann

framar öllu skáld af guðs náð, ef nota má þetta slitna og

hálfóljósa orðatiltæki. Hann var dulsæismaður í eðli

sínu, leitaði allt af út yfir takmörk hinnar hversdags-

legu hugsunar og skynsemi, átti sér djúpa og persónu-

lega trúarreynslu, sem að vísu birtist honum ekki nema

í blikum, hugboði, eins og tíðast er um vitundarlíf af því

tagi, — þar sem hann rakst á ofur.efli sitt, en gerði þó

sífellt nýjar og nýjar atlögur að því að sækja á „von-

lausu klifin".1) Hann hefir í lítilli frásögu frá yngri ár-

um sínum, sem er talin rituð 1897, en efalaust hugsuð

nokkurum árum fyrr, og hann nefndi Gullský, reynt að

lýsa þessu ástandi: hvernig hann skynjar tilveruna, skil-

ur hana fremur með taugum en heila, sameinast náttúr-

unni, svo að honum finnst hún vera hið innra í honum og

1) Þetta tók Guðm. Finnbogason réttilega fram í grein í Skírni

1905 (351. bls.): „Einar Benediktsson er huliðshyggjumaður (mys-

tiker) í aðra rðndina" o. s. frv., en drap aðeins lauslega á það. —

Frá því eg fyrst veitti Gullskýi verulega athygli, fyrir einum 30 ár-

um, hefir það allt af orðið mér Ijósara og Ijósara, að þar er lykill-

inn að því sérkennilegasta og djúpsæjasta í kvæðum Einars, sem

rekja má frá því hann yrkir Norðurljós og allt til verkaloka. Um

þetta efni hefi eg safnað miklum drögum, en ekki vikíð að því á

prenti nema í smágrein í Morgunblaðinu 24. des. 1935. Frá síðari

árum Einars er greinin Alhygð (Eimr. 1926), sem svarar til Gull-

skýs á svipaðan hátt og Elivogar (í Hvömmum) til Norðurljósa.