Skírnir

						16                                       Sigurður Nordal                               Skírnir

um. Þó að Einar tali um, að lífið sé eilíft, er dauðaóttinn

ægilegur veruleiki í hugsun hans (sjá t. d. Húmstíga), og

það er efasamt, hvort hann hefir nokkurn tíma verið sann-

færður um framhaldslíf fyrir einstaklinginn. Hann fann

ekki einungis til þess, að venjulegum, dauðlegum mönnum

væri um megn að skilja guð, torvelt að elska hann. Mað-

urinn gat gert guðdómseðli sitt að synd, umsnúið guðs-

myndinni í djöful, gengið í lið með dauðanum (Svarti skóli,

Draumspá Israfels). Ef til vill hefir hans innsta hugsun

um áhættu mannlífsins verið skyld því, sem Ibsen setur

fram í Pétri Gaut, að maðurinn yrði að ávinna sér ódauð-

leika, að laun syndarinnar væru dauði (útkulnun, sbr.

Pundið).

Það er ein af f jarstæðunum í lífi Einars Benediktsson-

ar, að siðakröfur hans til sjálfs sín voru svo strangar og

háleitar, að honum fannst yfirleitt ekki taka því að gefa

þeim nokkurn gaum í hátterni sínu. Sá guð, sem hann

gerði sér hugmynd um, heimtaði allt. Ekkert fullnægði

þeim kröfum nema að helga æfi sína andanum, hverja

hugsun og lífshræringu. Einar gat dreymt um, að hann

hefði átt að lifa sem heilagur maður. Úr því hann gat

ekki farið „skylduleið andans með brotnar brýr að baki",

voru honum allir smáskildingar borgaralegra dyggða

og góðverka einskis virði. Það var ,eins og í f jármálun-

um: Nei, stórfé! Hér dugar ei minna! Þá var eins gott

að láta reka á reiðanum. „Annaðhvort mun okkur Krist

meira á skilja en hálft mörbjúga ella munum við verða

vel ásáttir", sagði Þormóður Kolbrúnarskáld, þegar hann

braut föstuna.

Nú má að vísu segja, að Einar hafi bæði gefið keisar-

anum það, sem keisarans var, í þjónustu sinni við hold

og heim, — og guði það, sem guðs var, í skáldskap sín-

um. Hann gat skilið þetta tvennt furðanlega að. Samt

gat hann ekki gleymt því, að þessir tveir heimar voru

tengdir saman í einni persónu, og sú hugsun var honum

ótti og þjáning: