Skírnir

						34                                        Guðni   Jónsson                                Skírnir

mikla við hirðstjórann sjálfan. Vildi hirðstjóri launa hon-

um trúa þjónustu, hét honum þjónustustúlku sinni fyrir

konu og veitti honum Þingeyraklaustur. Skyldi Þorkell

fara norður um vorið til þess að taka við klaustrinu, en

vitja ráðahagsins vorið eftir. Þó að ráð þessi færu dult,

fekk ekkjan grun um, hvað til stæði. Hitti hún Þorkel að

máli, áður en hann fór, og hét honum því, að hún skyldi

drepa bæði hina dönsku stúlku og sjálfan hann, ef orð-

rómur þessi reyndist sannur. Eftir að Þorkell var farinn,

fann ekkjan stúlkuna að máli, og sagði stúlkan henni allt

um hagi sína. Fáum dögum síðar dó ekkjan, og hvarf lík

hennar fyrstu nóttina, sem það stóð uppi. Nóttina eftir

tók stúlkan á Bessastöðum mein mikið; og andaðist hún

innan þriggja nátta með miklum harmkvælum. Hið sama

haust var það eitt kvöld, er Þorkell gekk til sængur að

Þingeyrum, að honum fannst eins og gripið utan um sig,

og fylgdi því hið harðasta tak. Lá hann síðan við mikil

harmkvæli fram til jóla og andaðist svo. Lýkur sögunni

með þessum orðum: „En þó Þorkell yrði ekki langgæðari

en þetta, var hann þó hinn fyrsti valdsmaður á Þingeyr-

um, og hefir þar jafnan síðan verið höfðingjasetur". Eg

hefi leyft mér að telja, að Þorkell sá, sem hér ræðir um,

sé Þorkell Guðmundsson sýslumaður á Þingeyrum, sem dó

árið 1662, 3Í ára að aldri. Það kemur heim við söguna, að

hann dó á bezta aldri og hafði fengið klaustrið fyrir

skömmum tíma áður, en að öðru leyti verður þjóðsögunni

illa komið heim við það, sem kunnugt er um Þorkel. Það,

sem um afdrif dönsku stúlkunnar segir, minnir á söguna

um Appolloniu Swartskopf, sem dó af illri meðferð á

Bessastöðum' árið 1724, og er engan veginn óhugsanda, að

þar sé óljóst samband á milli, þótt allmiklu skakki um

tíma, og minna má á það, að kona sú, er einkum var eign-

aður dauði ungfrú Swartskopf, var ekkja, dönsk, ráðskona

amtmanns. En út í það skal ekki frekara farið. Sagan af

.Gizuri á Botnum er skráð eftir sögnum í Landsveit um

1860. Segir þar frá því, að honum tókst að flýja undan

tröllkonu úr Búrfelli, sem elti hann, er hann var á heim-