Skírnir Sannfræði íslenzkra þjóðsagna 35 leið innan frá Fiskivötnum. Maðurinn, sem sagan er sögð um, er vafalaust Gizur Gíslason, er bjó á Botnum í Land- sveit um og eftir mija 17. öld. í þjóðsögu þessari hefir nafn hans og heimili haldizt rétt í fullar tvær aldir án nokkurs sambands við ritaðar heimildir og án þess að nokkuð annað gæti minnt á, að maður þessi hefði til ver- ið. Fleiri lík dæmi mætti nefna, ekki aðeins um aðalper- sónur í þjóðsögum, heldur einnig um ýmsar aukapersón- ur. Eg skal aðeins nefna, að í sögunni af Loppu og Jóni Loppufóstra er vitnað til manns, sem átti að hafa séð lær- legginn úr Jóni Loppufóstra. Segir sagan, að nálægt miðri 18. öld hafi verið grafið lík í kirkjugarðinum á Illugastöð- um og upp hafi komið lærleggur svo mikill, að enginn hafði þvílíkan séð. „Þá bjó bóndi sá á Steinkirkju, er Odd- ur hét.-----------Hann var hæstur manna í sókninni; hann tók legginn og mældi við sig, og nam leggurinn frá jörð mjaðmarhöfuð á Oddi". Oddur þessi var Björnsson og var fæddur um 1694; árið 1762 býr hann á Steinkirkju og er talinn 68 ára gamall. IV. En þótt margt sé þannig merkilega rétt og hafi geymzt furðu lengi, sem telja má til mannfræði þjóðsagnanna, þá lætur það að líkindum, að það fái eigi allt staðizt sögulega rannsókn. Minnið getur brugðizt og heimildir eru misjafn- ar. Eg skal nú nefna nokkur dæmi um ýmiss konar mann- fræðilegar missagnir í þjóðsögunum, og eru öll dæmin tek- m úr Þjóðsögum Jóns Árnasonar. l)Rangt nafn. í sögunni af Sólhemia-Móra (1,391) er niaður sá, er drukknaði í Rifi og Hallur á Skriðnesenni á að hafa látið vekja upp, nefndur Friðrik, en Gísli Kon- ráðsson segir í Söguþætti Strenda um þetta, að hann hafi neitið Kristján Jónsson og mun það réttara. Gerist um 1820. í sögunni af Illuga-Skottu (I, 373) er (seinni) kona I'luga skálds Helgasonar nefnd Ingibjörg, en hún hét Guð- run. I sögunni af Reynistaðarbræðrum, sem tekin er eftir Arbókum Espólíns og sögu nyrðra frá síra Skúla Gísla-
Beinir tenglar