Skírnir

						40                                        Guðni   Jónsson                                Skírnir

Eg skal fyrst nefna söguna af Gleðru (I, 262—64), en

svo hét afturganga norður í Eyjafirði á síðastliðinni Öld,

og mun hún vera yngst allra þeirra, er frásagnir eru af í

Þjóðsögum Jóns Árnasonar. Sagan af henni hefst á þessa

leið: „Um 1840 bjó sá maður í Hvammi í Eyjafirði, er

Ólafur hét; hjá honum var vinnukona ein, er Soffía hét.

Einn jóladag fór bóndi til kirkju, og fekk Soffía leyfi hjá

konunni að fara kynnisferð út í Kræklingahlíð, því að hún

hafði áður verið vinnukona í Lögmannshlíð. Hún fór af

stað seint á jóladaginn og var fylgt út fyrir Glerá, en þá

fór að dimma, bæði af kafaldi og kvöldi og gerði versta

norðanbyl um nóttina, sem menn muna eftir. Á annan dag

í jólum var hríðinni stytt upp; fannst hún þá örend á þúfu

fyrir neðan Lögmannshlíð". Þarf nú eigi lengra að rekja

söguna annað en það, að stúlkan gekk aftur og ónáðaði

marga. Stúlka þessi hét Soffía Halldórsdóttir fullu nafni,

og segir svo í kirkjubók Lögmannshlíðar, að hún „varð

úti í hríðarbyl og deyði á leið að'Ásláksstöðum í Krækl-

ingahlíð" þann 26. des. 1842. Hin tímanlegu upptök Gleðru

eru þannig staðfest af samtímaheimild. Þess má geta, að

sagan segir, að Gleðra hafi haft tvo kumpána í félagi með

sér, er nefndir eru Gíon og Keián, þ. e. Guðjón og Krist-

ján, sem farizt höfðu af slysförum. Keián hefi eg ekki

fundið, en Gíon er eflaust sá Guðjón Jóhannesson, vinnu-

maður í Kaupangi, sem varð úti árið 1835.

Þá skal eg víkja nokkuð að sögunni af Sólkeima-Móra

(I, 391—92). Aðalefni hennar er á þessa leið: Á öndverðri

19. öld bjó að Skriðnesenni í Bitru bóndi, er Finnur hét.

Kona hans hét Guðrún, en fósturdóttir Elízabet. Vinnu-

maður var hjá þeim, er Hallur hét, og lagði hann hug á

Elízabetu, en það var þeim hjónum mjög á móti skapi.

Átti Hallur að róa undir Jökli um veturinn, en áður en

hann fór, beiddi hann Elízabetar, en var synjað, og fór

hann burt í þungu skapi. Um veturinn fyrir þorra fer

Elízabet til kirkju að Eyri, og er ekki að orðlengja það,

að þegar hún er nýkomin heim um kvöldið, verður hún

allt í einu fárveik, og skipti engum togum, að hún féll dauð