Skírnir

						46                                        Guðni   Jónsson                                Skírnir

bergi við það, að Daníel kom upp í baðstofuna og hafði orð á því,

hvað veðrið væri fagurt. Gat Elín ekki séð, að neitt væri þá að hon-

um, og gekk hann til rúms síns og sofnaði. En um morguninn vakn-

aði hann og var þá veikur af uppsölu. Leið svo dagurinn, að ekki

varð við gert og engin tök voru að ná til læknis. Um kvöldið fór að

draga af Daniel, og lézt hann um hádegi daginn eftir".

Þjóðsagan í Gráskinnu um Daníel er skrásett veturinn

1923 eftir frásögn Stefáns frá Hvítadal, en heimild hans

er talin almenn sögusögn á Skarðsströnd. í þjóðsögunni

er gefið í skyn, að keppinautur Daníels um heimasætuna

á Stakkabergi, en hann hafði drukknað vestur í Bolungar-

vík, hafi gengið aftur og valdið dauða hans. En þar segir

svo frá dauða Daníels:

„Um nóttina eftir bar það til heima að Stakkabergi, að gripir

fóru upp á baðstofuþekjuna og gnöguðu fast. Vaknar fólk við í

baðstofunni og þar á meðal Daniel. Bregður hann skóm á fætur sér

og gengur út. Daníel dvelst alllengi úti, og fer fólk að lengja eftir

honum. Heyrir það þá allt í einu veggina i baðstofugöngunum lamda

utan líkt og með blautri húð. Þá var brugðið við og gengið fram.

Liggur Daniel þar í göngunum, blár og blóðugur, og var svo af hon-

um dregið, að hann mátti eigi mæla. Lézt hann daginn eftir".

Eg hefi valið þessa sögu, sérstaklega vegna þess hve

skammt er liðið frá atburðum. Hún er skráð aðeins 43 ár-

um eftir dauða Daníels, og enn er fólk á lífi, sem man

gerla, hvernig dauða hans bar að. Sýnir þessi saga því

ljóslega, hversu skamman tíma þjóðsögur þurfa til þess

að myndast. Og athyglisvert er það einnig, að þessi saga

er skráð eftir almennri sögn í sömu sveitinni sem hún

gerðist í. Önnur saga, nokkuru eldri, er hér verður greint

frá, er einnig merkilegt dæmi um hið sama, en það er frá-

sögnin um dauða Helga í Rauðsdal á Barðaströnd í Rauð-

skinnu (111,46—47).

Helgi bóndi í Rauðsdal var hinn mesti atorku- og hiig-

maður. Hann andaðist þann 6. marz 1855, samkvæmt

skiptabók Barðastrandarsýslu, og má telja það óyggjanda.

í Vestfirzkum sögnum (I, 399) segir svo frá dauða Helga

eftir heimildum, sem telja má fullkomlega áreiðanlegar: