Skírnir

						Skírnir                   Sannfræði   íslenzkra  þjóðsagna                           53

að þeir síra Hálfdán í Felli og Sæmundur fróði hafi verið

saman í Svartaskóla. En síra Hálfdán dó árið 1568, en Sæ-

Mundur fróði árið 1133, eins og kunnugt er, og munar

hér hvorki meira né minna en 435 árum, miðað við dánar-

ár þeirra. Þetta má þó raunar heita eins dæmi. En hitt er

algengt, að nokkuru skakki, og stundum svo miklu, að

sýnt verður, að atburðir, sem hljóta að vera óháðir hvor

öðrum, eru tengdir saman og orsakasamband knýtt á milli

Þeirra. Þessu til skýringar ætla ég að taka til athugunar

eina sögu. Er það hin alkunna saga af Sels-Móra eða Þor-

garði (Þjóðs. J. Á. I, 388—91).

Það er upphaf þeirrar sögu, að hjón nokkur bjuggu á

Bútsstöðum fyrir framan Elliðaár. Hjá þeim var vinnu-

maður, sem Þorgarður hét, og var það í flimti, að konan

héldi við hann fram hjá manni sínum. Varð bóndi að

ganga að hinum óvaldari verkum, hvernig sem viðraði, en

Þorgarður sat heima. Eitt vetrarkvöld í byl, er bóndi hafði

staðið yfir fé um daginn, kom hann ekki heim. Morguninn

eftir var farið að leita hans, og fannst hann þá í Elliða-

ánum með áverka af manna völdum, er ætlað var, að hefði

dregið hann til dauða. Grunur féll á Þorgarð vegna þess

°rðs, er á lá, og þótt hann þrætti, var hann dæmdur til

lífláts eða ærinna fébóta. í þennan tíma bjó maður á Seli

á Seltjarnarnesi, er Jón hét, orðlagður ríkismaður. Fer nú

Þorgarður til Jóns og heitir á hann að lána sér fé til þess

að leysa líf sitt. Var Jón tregur til, en gekkst þó hugur

við sárbeiðni hans. Fór hann að telja lausnargjaldið fram

á borðið, en í því kom Guðrún, kona Jóns inn í stofuna.

Er hún veit, hvað Jón ætlar að gera við fé þetta, sópar

hún öllum peningunum af borðinu ofan í kjöltu sína og

kveður lítið mannkaup í Þorgarði, og verði hver að líða

fyrir sínar gjörðir. Segir Þorgarður þá, að ekki muni að

svo stöddu skilið með þeim, og skuli hann fylgja þeim

hjónum og ætt þeirra í níunda lið. Síðan fór Þorgarður og

var tekinn af. Þótti hann þegar ganga aftur og sækja að

Selshjónum og einkum Guðrúnu, enda var hann ávallt tal-

ínn verri í kvenlegginn.