Skírnir

						86                                      Baldur Bjarnason                               Skírnir

að gera Mexíkó að keisaraveldi undir franskri vernd.

Hann  dreymdi  um  rómverskt-káþólskt  stórveldi  vestan

hafs, sem stæði í nánu sambandi við Frakkland og gæti

orðið drottnandi ríki í hinni spönskumælandi Ameríku.

Hið  engilsaxneska  stórveldi  vestan  hafs,  Bandaríkin,

voru þá klofin í tvö bandalög, er áttu í blóðugri borg-

arastyrjöld   (þrælastríðið).  Það  voru  því  ekki  miklar

líkur til þess, að Bandaríkin gætu hindrað ráðagerðir

Napóleons. Napóleon bauð ýmsum konunglegum mönn-

um  í  Evrópu  keisarakórónu  Mexíkó,  en  enginn  vildi

þiggja það boð, fyrr en Maximilian erkihertogi af Aust-

urríki, bróðir Franz Jósefs Austurríkiskeisara,  lét til-

leiðast og fór vestur urn haf og tók keisaradóm í Mexí-

kó  1864. En skömmu síðar lauk borgarastyrjöldinni í

Bandaríkjunum með algerðum sigri Norðurríkjanna, og

stjórnin  í  Washington  tilkynnti  Napóleon,  að  Banda-

ríkin gætu samkvæmt Monroereglunni ekki þolað, að

Frakkar blönduðu sér í innanríkismál ameríkskra ríkja.

Þorði Napóleon ekki annað en að kalla her sinn heim.

En Maximilian varð eftir í Mexíkó með lítinn her, skip-

aðan málaliðsmönnum frá Evrópu og nokkrar mexík-

anskar,  kaþólskar  hersveitir.  Juarez  gerði  uppreisn  og

meiri hluti landsmanna gekk honum á hönd. Fóru svo

leikar, að fylgismenn Maximilians biðu algerðan ósigur

og hann sjálfur var handtekinn og skotinn 1867. Þótti

það grimmdarverk mikið og ekki að ástæðulausu, því

að Maximilian var göfugmenni hið mesta, en þess ber

að geta, að frá sjónarmiði Juarez var Maximilian fyrst

og fremst útlendur valdaræningi og ófriðarseggur, sem

honum bar skylda til að losa ættland sitt við. Juarez

varð nú forseti Mexíkó um nokkurra ára skeið. Juarez

var framfaramaður mikill og lét leggja vegi, brýr og

járnbrautir um landið þvert og endilangt. Hann lét sér

mjög annt um að efla alþýðufræðsluna í landinu og

byggja þar skóla og sjúkrahús. En honum tókst ekki

að brjóta vald kirkjunnar á bak aftur, og eftir dauða

hans hófust aftur flokkadrættir og borgarastríð í land-