Skírnir

						Skírnir                              Eyðing Þjórsárdals                                  103

Síra Jón kveður ekki á um það, hvaða ár dalurinn hafi

eyðzt. Hann tekur það þvert á móti fram, svo skýrt, sem

frekast verður á kosið, að hann viti ,ekkert um það, hve-

nær það hafi orðið. Hann segir, að það hafi skeð „á fyrri

tímum mjög snemm a", og segist „þenkja", þ. e.

segir það sem tilgátu sína, að það hafi orðið í „tíð þess-

ara biskupa". Liggur næst að skilja það svo, að hann

eigi þar við sjö síðustu biskupana, þ. e. frá og með. Páli

biskupi Jónssyni (1195—1211) og til Jóns Sigurðsson-

ar (1341—1348), en um tíð þessara sjö biskupa hafði

hann talað rétt áður, er hann sagði frá hlaupinu úr Ör-

æfajökli. Hann er þó ekki viss um þetta. Hann vissi, að

Hjalti á Núpi hafði haft bú á Sámsstöðum. Af því dró

hann þá ályktun, að byggð hefði enn verið í dalnum

eftir að kristnin var lögtekin, og þetta er sýnilega hið

«ina, sem hann hefir við að miða um það, hvenær dal-

urinn eyddist, því hann klykkir út með þessum orðum

5,en hvenær það skeði sérlega veit eg ekki datum".

Það verður þess vegna ekki sagt, að síra Jón hafi gef-

ið þeim, sem tóku þessa frásögn eftir honum, neina átyllu

til þess, að ársetja eyðingu dalsins 1341 eða 1343, og

jafnvel ekki heldur neina verulega átyllu til þess, að

halda að dalurinn hefði farið í auðn á 14. öld. Að vísu

raá þó spyrja, hvernig standi á því, að hann skuli segja

írá þessu einmitt á þessum stað í riti sínu, þar sem hann

er að segja frá biskupunum á fyrri hluta 14. aldar.

Þeirri spurningu er vitanlega ekki hægt að svara með

ueinni vissu. Það virðist augljóst, að síra Jón hefir ,ekki

stuðzt við neina ritaða heimild, hvorki er hann segir frá

hlaupinu úr öræfajökli né er hann segir frá gosinu úr

¦^auðukömbum. Hvað fyrra atriðið snertir sést þetta af

hans eigin orðum. Hann segir, að frásögn sín um hlaup-

^ sé ,,sögn og ræða manna", og í frásögn hans um eld-

lnn í Rauðukömbum er óvissan jafnvel enn meiri og

augljóst, að hann fer þar .eftir munnmælum einum sam-

an- Síra Jón hafði heyrt að hlaupið úr Öræfajökli, sem

eyddi Rauðalæk, hefði gerzt „á tímum þessara VII síð-