104 . Ólafur Lárusson Skírnir ustu biskupa", m. ö. o. einhvern tíma á 13. eða á fyrri hluta 14. aldar. Þessi fróðleikur hefir komið upp í huga hans, þegar hann var að segja frá biskupunum á fyrri hluta 14. aldar, sem honum var svo fátt kunnugt um, og hann þá skráð þessa frásögn um landauðnina, sem hlaup- ið hafði valdið. 1 þeirri frásögn nefndi hann kirkjustað- ina Rauðalæk og Sandfell. Þessi nöfn hafa minnt hann á Rauðukamba og Sandafell við Þjórsárdal og landauðn- ina í dalnum. Hafa þá rifjazt upp fyrir honum munn- mælin, sem hann hafði heyrt um dalinn og eyðingu hans, og hann skrásett frásögn sína um það atriði í framhaldi af fyrri sögninni. En það, að síra Jón segir frá eyðingu dalsins á þess- um stað í riti sínu, mun hafa villt Jón Espólín. Jón bisk- up Sigurðsson er nefndur næstur á undan þessari frá- sögn. Jón Espólín mun þess vegna hafa litið svo á, að gosið í Rauðukömbum hafi orðið á biskupsárum hans, 1341—1348, og hann hefir valið eitt þeirra, 1343, að öllum líkindum aðeins af handahófi. Árfærslan stafar af misskilningi hans á heimild sinni og ónákvæmri með- ferð hans á henni. Líklegt er, að eins standi á árfærslu Halldórs Jakobs- sonar á gosinu. Hann hefir að vísu ártalið 1311, en eftir meðferð hans á heimildunum að öðru leyti er sízt fyrir það að synja, að 1341, fyrsta biskupsár Jóns Sigurðs- sonar, hafi getað orðið 1311 hjá honum, en það er, svo sem áður var sagt, engum vafa bundið, að Biskupaann- álar síra Jóns eru heimild Halldórs. Þannig hefir sú skoðun, að Þjórsárdalur hafi eyðzt á 14. öld, komizt inn í íslenzk sagnfræðirit fyrir misskiln- ing á riti síra Jóns Egilssonar, misskilning, sem síra Jón á enga sök á.14) Þessi skoðun hefir orðið mjög rótgróin og menn hafa byggt á henni í fullu trausti þess, að hún væri rétt, og stundum dregið næsta þýðingarmiklar ályktanir af henni eins og þegar Valtýr Guðmundsson taldi rústirnar í Þjórsárdal vera sönnun þess, áð hið forna skipulag bæjarhúsa, langhúsafyrirkomulagið.
Beinir tenglar