Skírnir

						Skímir                              Eyðing Þjórsárdals                                  111

verið byggður nema einu sinni, og byggð hans virðist

því einnig hafa varað skamma stund.

Á Skeljastöðum hafði bærinn hins vegar verið byggð-

ur upp nokkrum sinnum. Þar fannst einnig kirkjugarð-

ur. Kirkjugarðurinn sýnir, að jörðin hefir verið í byggð

eftir að kristni hafði verið lögtekin, að minnsta kosti

eitthvað fram eftir 11. öldinni. í garðinum höfðu ekki

verið jarðsett, að því er séð varð, nema í kringum 60

lík. Það þarf hvorki langan tíma né stóra sókn til þess,

að 60 grafir komi í kirkjugarðinn, og þessi litli grafreit-

Ur á Skeljastöðum er greinilegt og átakanlegt vitni þess,

að byggðin í dalnum hefir verið lítil og fámenn og var-

að skammt.

Allar þessar líkur virðast mér sýna það, að byggðin

í Þjórsárdal hefir lagzt snemma í eyði, og er .enda lík-

legast, að hún hafi verið komin í auðn um 1050. Það er

því ekki hægt að kenna 14. öldinni um þá landauðn. Hún

hefir þvert á móti orðið á þeim tímum, er sumir hafa

kallað gullöld landsins. Byggðin í dalnum hefir og frá-

leitt nokkurn tíma verið eins mikil og blómleg og seinni

tíminn hefir ímyndað sér. Hann hefir séð hana í hilling-

um fornaldardýrðarinnar.

En nú eru bæjarrústirnar í dalnum talsvert margar,

Um 20, munu menn segja, og telja þær sönnun þess, að

þarna hafi verið æðistór byggð. En þar er ekki allt sem

sýnist. Fyrst og fremst er nú óvíst, hvort bæirnir hafa

Verið svona margir. Sumstaðar, þar sem bæir eru sagðir

hafa verið, sjást nú engar minjar eftir byggingar eða

óiinur mannvirki, eða að minnsta kosti ekki ótvíræðar

^uinjar um bæ. Það er líka dálítið eftirtektarvert, að

tala bæjanna hefir hækkað í munnmælunum eftir því,

sem aldirnar hafa liðið. Síra Jón Egilsson segir, að bæ-

irnir hafi verið 11, og hefir þar sjálfsagt farið eftir því,

Sem munnmælin þar í sveitinni sögðu þá. Nærri 100 ár-

Uí*i seinna skrásetti Árni Magnússon ýmsar upplýsingar

Uln dalinn, í sambandi við jarðabókargerð sína. Telur

Uann þar, að bæirnir hafi verið 12.32) Liðlega hálfri ann-