Skírnir

						Skírnir                              Eyðing Þjórsárdals                                  113

löngu   síðar,   að  smábýli  höfðu  verið   byggð   þar  um

stundarsakir.

Hvort tveggja þetta, sem nú hefir verið nefnt, getur

hafa átt sér stað í Þjórsárdal. En það, sem mestu mun

hafa ráðið um það, að byggðin lagðist niður, mun hafa

verið vetrarríkið og ef til vill slægjuleysi. Það má líka

v,era, að vikur- eða öskufall hafi átt nokkurn þátt í því,

að dalurinn eyddist. Einhvern tíma hefir mikið af vikri

fallið yfir hann, það sýna vikurhrannirnar, sem enn eru

þar. En það hefir varla haft neina úrslitaþýðingu um

^yggð dalsins. Það er svo að sjá, að aska eða vikur hafi

ekki orðið skaðleg byggðinni hér á landi til langframa.

Víða eru í jörðu hvert öskulagið yfir öðru og lög af

gróðrarmold á milli þeirra. Sumstaðar eru þá öskulög,

sem ,eru svo þykk, að þau hljóta að hafa kæft allan gróð-

Ur í bili, en moldarlagið ofan á sýnir, að gróðurinn hef-

ir orðið yfirsterkari, er frá leið. Þar sem þannig stóð á,

hafa jarðir ef til vill farið í eyði í bili vegna öskufalls-

ins, en byggzt aftur, er landið fór að gróa, og það er al-

kunnugt, að þannig hefir þessu verið varið eftir ýmis

gos á seinni öldum. Jarðirnar í Vestur-Skaftafellssýslu,

sem eyddust vegna öskufallsins í Skaftáreldunum,

fcyggðust langflestar aftur innan skamms. Þjórsárdal-

ur þurfti því ekki að fara í eyði fyrir fullt og allt, þótt

vikur félli einhvern tíma yfir hann, enda er það sannan-

legt, að gróður hélzt í dalnum langan aldur eftir að

byggðin eyddist. Kolagrafirnar, sem fundizt hafa í tún-

inu á Stöng, sýna, að þar hefir verið gert til kola eftir

að bærinn var farinn í eyði, að túnið hefir vaxið skógi

eftir að bærinn var yfirgefinn. Eg hefi áður getið um

það, að kirknamáldagar sýna, að skógur var enn í daln-

um á 14. öld, og yngri gögn sýna, að skógur hélzt þar

lengi þar á eftir. Til eru tvær skrár um skógana í Þjórs-

árdal.33) Hin eldri þeirra var í bréfabók Gísla biskups

Jónssonar, og er hún því ekki yngri en frá hans dögum,

en hina yngri lét Oddur biskup Einarsson rita 1615 eftir

tilsögn Brynjólfs Eyjólfssonar bónda í Sandatungu og

8