Skírnir

						Vilhjálmur Stefánsson

Hvernig eyddist byggð Islendinga

á Grænlandi?

Frægðarverkið mikla á miðöldunum var það, er Norður-

álfubúar sigldu fyrst um þvert Atlantshaf og fundu Vest-

urheim. Harmsagan mikla um vesturflutningana var það,

er fyrsta ameríska nýlendan, byggð 9000 Norðurálfubú-

um, eyddist. Leyndardómurinn mikli er það, hvernig og

hvers vegna hún eyddist.

Það munu hafa verið Irar, eða að minnsta kosti menn

frá brezku eyjunum, er fyrstir fóru yfir mesta ál Norður-

Atlantshafsins og fundu Island, nokkru fyrir 795 e. Kr. —

ef til vill löngu fyrr. ísland er stærra en írland, stærsta

eyjan, sem vitað er um að Norðurálfumenn hafi fundið

óbyggða. Um hríð voru Irar einu íbúarnir. Norðmenn fóru

að kynnast landinu um 850 og setjast þar að um 870. Um

930 höfðu nálægt 50.000 Norðurálfubúar setzt að á íslandi,

og var landið alveg óháð öllum þjóðum í Evrópu. Mál

landsmanna varð norræna, en menn greinir á um blöndun

þjóðarinnar, telja sumir hana að tíu hundraðshlutum, aðr-

ir allt að fimmtíu hundraðshlutum írska.

ísland var fyrsta evrópska lýðveldið norðan Alpaf jalla,

sé landið talið til Evrópu; fyrsta ameríska lýðveldið, sé

það talið til Vesturheims, sem er réttara eftir legu þess á

hnettinum, því að frá Islandi sést yfir til Grænlands, frá

Grænlandi til næstu eyja þar fyrir vestan og svo koll af

kolli til meginlands Ameríku.

Norskur landnámsmaður, Gunnbjörn að nafni, mun hafa

séð Grænland, er hann hrakti nokkuð vestur, á leið til

heimkynna sinna á vestanverðu íslandi, og barst út fregn-