Skírnir

						Skírnir                 Hvernig eyddist byggð íslendinga                       145

að nefna hér aðeins þrjá þeirra. Tvo af þeim mun Nan-

sen ekki hafa þekkt, því að hann var ávallt mjög ná-

kvæmur í því að geta um heimildarmenn, en nefnir þá

þó ekki í ofannefndu riti, þar sem hann getur þó svo

rækilega um heimildir.

Árið 1774 var íslenzkur trúboði, Egill Þórhallason að

nafni, á Grænlandi og heimsótti bæði Eystri- og Vestri-

byggð, að því er vér nú vitum, þó að hann héldi sjálfur,

að hann hefði að.eins komið í Vestribyggð, því að þá var

álitið, að Eystribyggð hefði verið á austurströndinni.

Honum var kunnugt um skoðun Egedes og eftirmanna

hans og hæddist að henni í viðbæti við bók sína Rudera,

er kom út í Kaupmannahöfn 1776.

Óvíða í bókmenntunum er að finna betri dæmi þess,

hvernig skýr hugsun, þó að með alda-millibili sé, kemst

að sömu niðurstöðu út frá sömu grundvallarástæðu, en

kemur fram hjá Agli Þórhallssyni og Nansen, þó að hinn

fyrri skýri hana í stuttum, hvassyrtum viðbæti, en hinn

síðari í löngum kapítula og byggi á góðum heimildum.

Agli Þórhallasyni finnst sú staðhæfing einna fjar-

stæðust af öllum fjarstæðum hinnar „réttu" kenningar,

að Svartidauði, sem borizt hafi frá Noregi, hafi dregið

svo úr þrótti Norðurálfubúa á Grænlandi, að þeir hafi

orðið auðveld bráð Eskimóunum. Vér vitum, segir Egill,

að Norðurálfubúar og Eskimóar höfðu allmikið sam-

neyti á 14. öld. Hvaða ástæðu höfum vér til að ætla, spyr

hann, að drepsótt, sem berst hingað frá Evrópu, leggist

einungis á Evrópumenn og eyði þeim, en að enginn falli

fyrir veikinni af Eskimóum og að þess vegna eigi þeir

auðvelt með að gera út af við þá fáu hvítu menn, sem

eftir lifðu? Agli þykir hið gagnstæða sennilegra, því að

eftir hans viti leggist evrópskar farsóttir miklu þyngra

á hina frumstæðu Ameríkubúa en á Evrópumenn sjálfa.

Egill hrekur þessa staðhæfingu og bendir á, að hafi

Svartidauði borizt til Grænlands, muni tiltölulega meira

hafa dáið úr honum af Eskimóum en af Norðurálfu-

mönnum, og hefðu því hlutföllin snúizt við, þannig, að

10