Skírnir

						Skírnir             Heilbrigðismálaskipun fyrir 100 árum                   161

og hugsunarhætti, en það verður ekki gert hér nema

a. n. 1. á einu sviði, því, er heilbrigðismálin varðar. Verð-

ur reynt að sýna, hvernig þá var ástatt um skipun em-

bættislækna og yfirsetukvenna og annarra þeirra, er

fengust við lækningar á einhvern hátt, hvernig heil-

brigðisástandið var og hvaða sjúkdómar voru algeng-

astir. Samanburðinn við ástandið nú geta svo lesendurn-

ir sjálfir gert.

II.

25. ágúst 1838 bar Jónas Hallgrímsson (skáldið) upp

tillögu á fundi í Kaupmannahafnardeild Hins ísl. bók-

menntafélags, þess efnis, „að kjósa nefnd manna og

fela henni á hendur, að safna öllum fáanlegum skýrsl-

um, . . . er lýsa íslandi eður einstökum héruðum þess,

og undirbúa svo til prentunar nýja og nákvæma lýsingu

á Islandi, er síðan verði prentuð út af fyrir sig á félags-

ins kostnað". Nefnd var kosin til að athuga tillöguna,

og lét hún uppi álit sitt á næsta fundi deildarinnar, 24.

sept. s. á. Hún mælti með tillögunni, fundurinn sam-

þykkti hana og kaus 5 manna nefnd til að inna af hendi

það starf, sem í tillögunni var greint, og var tillögu-

ttiaður (J. H.) einn af þeim. N.efndarmönnum kom sam-

an um, að byrja m. a. á því, að safna lýsingum allra

sókna á landinu, og í því skyni skrifaði svo nefndin öll-

um prestum á landinu bréf 30. apríl 1839, gerði þar

grein fyrir málinu og leitaði fulltingis þeirra. Sendi hún

þeim 70 spurningar, er hún mæltist til, að þeir leystu

úr. Telja má, að prestarnir brygðust nokkurn veginn

sæniilega við þessari málaleitun. 184 prestaköll voru

l?á á landinu. Svör komu úr 177 prestaköllum, og mega

tað í fljótu bragði virðast góðar heimtur. En þegar að

or gáð, kemur í ljós, að á mörgum aíj svörunum er mjög

lítið að græða og að sum þeirra komu svo seint, að ef sá

skriður hefði komizt á útgáfu Islands lýsingar, sem

yasnta má, að til hafi verið ætlazt, mundu þau hafa kom-

ið of seint til að geta orðið notuð. Og svo er r.eyndar enn

11