Skírnir

						162                                     Sigurjón Jónsson                               Skírnir

í dag, að ef leitað er frétta í þessar prestakallalýsingar

— svo er réttara að kalla þær en sóknalýsingar, því að

þar sem fleiri sóknir voru en ein í prestakalli, er þeim

allajafna slengt saman og lýst í einu lagi — um ástand-

ið í ,einhverri grein fyrir 100 árum, þá geta ekki aðrar

lýsingar komið til greina en þær, sem ritaðar eru sama

árið, sem spurningarnar voru sendar prestunum, og

næstu ár þar á eftir. Spurningar þær, er beinlínis lúta

að heilbrigðismálunum, voru 63.—66. í röðinni, en auk

þeirra snertu fleiri spurningar þau meira eða minna,

þótt ekki verði hér kostur að gera þeim skil.1) Langflest

svörin voru send tvö fyrstu árin: 42 árið 1839 og 71 ár-

ið 1840. Á næstu 5 árum bættust 42 við. 1846 kom ekk-

ert svar, 1847—1860 komu 19 svör, og eftir 1860 komu

5, það síðasta 1875. 3 svör verður ekki séð hvenær voru

send. Ég tek hér ekkert tillit til þeirra svara, sem voru

send eftir 1845. Að vísu eru sum hinna síðari svara ítar-

legri ,en mörg hinna fyrri, og sum þeirra eru úr sömu

prestaköllum, sem ófullkomnari svör höfðu komið frá

áður, en samt verður ekki unnt að nota þau hér, svo að

teljandi sé, því að þau lýsa ástandinu á öðrum tíma en

þeim, er hér ræðir um.

Af þeim 155 svörum, sem bárust fyrstu 7 árin, eru

nokkur, sem alls ekki sýna lit á að svara fleiru eða færru

af þeim spurningum, er að heilbrigðismálunum lúta, og

önnur, sem svara þeim að vísu, en svo ófullnægjandi,

að lítið eða ekkert er á að græða. Verður nánar gerð

grein fyrir þessu við hvert atriði, eftir því sem ástæða

þykir til. — Málfæri og framsetning á svörum prestanna

er nokkuð misjafnt, ,en yfirleitt til muna betra en á

mörgu, er um þær mundir var prentað hér á landi, sér-

staklega tímaritunum, er komu hér út þá og áratugina

á undan, Klausturpóstinum og arftaka hans, Sunnan-

póstinum; svipar þeim meir um málfar til rita þeirra,

er Islendingar í Khöfn gáfu út um og eftir 1830, Ár-

manns á alþingi og Fjölnis. Fer því fjarri, að allir þeirr

er rita nú í blöð og tímarit, 100 árum síðar, hafi svo lip-