Skírnir

						166                                     Sigurjón Jónsson                               Skírnir

í Vestmannaeyjum, og má því í fljótu bragði virðast

kynlegt, að einmitt þar skuli vera talið æskilegt, að

fleirum en héraðslækni væri veitt leyfi til lækninga. Or-

sökin er vafalaust sú, að menn hafa talið sig hafa lítil

not dönsku læknanna. Hefir fyrst og fremst málið bag-

að, því að ekki var þess krafizt þá, að embættismenn

skildu mál landsmanna eða gætu gert sig þeim skiljan-

lega, og má nærri geta, hver not menn hafa getað haft

af læknum, er þeir gátu hvorki talað við né skilið. Auk

þess voru laun héraðslækna og öll kjör þá svo bágborin,

að telja má víst, að ekki hafi aðrir danskir læknar sótt

um embætti hér á landi en þeir allra lélegustu, sem eng-

inn vildi nýta í heimalandi þeirra og ekki áttu sér þar

neins frama von, nema helzt ef þeir vildu vinna það til,

að gegna embættisþjónustu í nokkur ár hér: í útlegðinni.

Svona var þá læknaskipunin fyrir 100 árum: 7 em-

bættislæknar (eða 8, ef J. Sk. er talinn með, sem rétt-

ast er), og 4 þeirra danskir, meira og minna gagnslaus-

ir, af áður töldum ástæðum. Og enginn þeirra, nema

héraðslæknirinn í Vestmannaeyjum, hafði nein tök á

því, hversu duglegur sem verið hefði, að koma nema

litlu broti af héraðsbúum sínum að liði, vegna þess hve

læknishéruðin voru víðlend. Menn geta hugsað sér,

hvernig þeir mundu una slíku ástandi nú á dögum.

Til þess að reyna að bæta ögn úr skák, var stöku

mönnum veitt lækningaleyfi. Einn þeirra hafði læknis-

próf: Ólafur Thorarensen á Hofi í Hörgárdal, en svo

er helzt að sjá sem hann hafi hliðrað sér hjá lækning-

um, eftir því sem hann gat. Hinir voru allir ólæknislærð-

ir, og höfðu meir og minna takmarkað lækningaleyfi-

Er svo að sjá sem héraðslæknum hafi verið í sjálfs vald

sett, að veita slík lækningaleyfi eða synja um þau. Eins

og áður ,er drepið á, mun óhætt að gera ráð fyrir, að

allir séu taldir, er lækningaleyfi höfðu og heima áttu í

þeim 155 prestaköllum, er svör komu úr árin 1839—-

1845. Skal nú þess helzta getið um þessa menn og störf

þeirra, eftir því sem prestakallalýsingarnar greina, og