Skírnir

						Skírnir             Heilbrigðismálaskipun fyrir 100 árum                   181

árum síðar (1894—1895) fann hann eða hafði áreiðan-

legar spurnir af 158 sjúkl. með holdsveiki, og næsta ár á

eftir (1896), er nákvæm talning fór fram í hverjum

hreppi, komu enn yfir 20 í leitirnar, töldust þá alls 187.

Samt voru, eftir því sem síðar kom í ljós við rannsóknir

próf. Sæm. Bjarnhéðinssonar, enn vantaldir 56 sjúkl., sem

þá höfðu haft veikina á byrjunarstigi, svo að alls hafa þá

(o: 1896) verið a. m. k. 237 holdsveikir menn á landinu.5)

Vafalítið hafa vantaldir sjúklingar 1837 verið hlutfalls-

lega miklu fleiri en í síðari talningunum (a. m. k. taln-

ingu Dr. Ehlers og talningunni 1896), og sést bezt, er

þetta er haft í huga, hve geysilega tíð holdsveikin hefir

verið í landinu fyrir 100 árum. Nú má heita, að þessi

voðalegi sjúkdómur sé að verða hér alveg úr sögunni.8)

Næst í röðinni er sullaveiki. Hennar er getið í lýsing-

um úr 24 prestaköllum. Að vísu er hún aldrei nefnd sulla-

veiki, heldur ýmsum öðrum nöfnum, svo sem meinlæti,

Hfrarveiki, lifrarbólga, innvortis meinsemdir, innanmein,

innanmein og iðrafylli, innanveiki og vatnssýki, vatns-

eða graftrars'ullir innvortis, infarctus & abscessus vis-

cerum, en ekki er um að villast, að allt er sama tóbakið.

Sjálfsagt hefir borið á veikinni miklu víðar en talið er,

t>ví að með því að hún var útbreidd um allt land, hefir

fsestum prestanna þótt taka því að nefna hana nema þar,

sem hún var meðal tíðustu sjúkdóma í prestakallinu, því

að ekki varð hún talin meðal „sérlegra sjúkdóma" þar.

Er hún líka víðast talin eigi seinna en annar í röðinni af

algengustu sjúkdómum, á 2 stöðum fyrst, og á einum stað

eini „almenni" sjúkdómurinn, sem hefir þótt taka því að

nefna. Víst er og, að sumt af því, sem talið var brjóst-

Veiki, hefir stafað af lungnasullum (sjá síðar, sbr. Schl.

Ws. 14). Gula, sem að vísu er aðeins nefnd þrisvar, hefir

líka e. t. v. stundum stafað af sullaveiki. — Hvorki af

bessum lýsingum né af öðrum gögnum, sem til eru frá

Pessum tíma, verður ráðið með nokkurri vissu um tíðni

sullaveikinnar þá, annað en það, að hún hefir verið afar

algeng. Schleisner hefir það eftir Thorstensen landlækni,