Skírnir

						Sldrnir             Heilbrigðismálaskipun fyrir 100 árum                   183

en svörin benda til. Aðeins 1 prestur (séra Friðrik Jóns-

son í Reykhólaprestakalli, 1839) getur um barnaveiki-

farsótt, er hafi gengið í prestakallinu 1819—1820, og lagt

þar 16 börn í gröfina. Sá faraldur telur Schleisner að hafi

gengið 1820—1821, og hafi síðara árið dáið 294 úr hon-

um. Aftur gekk barnaveiki 1828 og enn 1837. Kíghósti

gekk yfir árin 1839—1841, byrjaði á Suðausturlandi, og

barst þaðan um land allt (Schl. bls. 54 og 67—69, sbr.

leiðréttingu á bls. 199). Ekki sést, hve margt hefir dáið

úr honum, en sjálfsagt hefir hann orðið mörgum að bana,

eins og allar farsóttir þá. Nú hefir barnaveiki ekki geys-

að sem farsótt um langt árabil, nema stöku sinnum í ein-

stöku byggðarlögum, og er, eins og kunnugt er, ekki slík

drepsótt, sem áður var, síðan ráð fundust bæði til varnar

henni og lækningar. Kíghóstafaraldrar ganga aftur á

móti enn við og við og verða enn nokkuð mörgum börn-

nm að fjörtjóni, en samt vafalaust hlutfallslega miklu

færri en áður gerðist.

Brjóstveiki er getið í 18 prestakallalýsingum, og af þeim

eru 8 úr Múlasýslum og Skaftafells. 1 Vestmannaeyjasýslu,

Rangárvallasýslu og Árnessýslu er hún hvergi nefnd, en í

einni lýsingu úr Gullbringusýslu og í 2 úr Borgarf jarðar-

sýslu er hún talin meðal „almennustu" sjúkdóma. í Mýra-,

Hnappadals- og Barðastrandarsýslum er hennar að engu

getið, en í 2 prk. í Snæfellsnessýslu, 2 í Dalasýslu, 1 í Isa-

fjarðarsýslu og 1 úr Strandasýslu er hún talin meðal al-

gengustu sjúkdóma. Loks er hún talin algeng í einu prk.

í Skagaf jarðarsýslu, en hvergi nefnd annars staðar í Norð-

lendingafjórðungi. Eftir þessu virðist hafa verið langflest

af brjóstveiku fólki í Austfirðingafjórðungi, en fæst í

Norðlendingafjórðungi. Valt er þó að byggja á þessu; til

bess er sjúkdómatalningin í lýsingunum of óáreiðanleg,

eg má gera ráð fyrir, að mörgum prestanna hafi ekki

fundizt brjóstveiki svo tíð,' að orð væri á gerandi, þótt

svo mundi þykja nú. Að sjálfsögðu er þarna um fleiri en

«inn sjúkdóm að ræða, þótt undir einu nafni séu taldir,

«ftir því einkenninu, sem mest bar á og þeim var öllum