Skírnir

						Skírnir             Heilbrigðismálaskipun fyrir 100 árum                   185

Valþjófsstaðaprk., sú hin sama, er ein allra lýsinganna

nefnir tæringuna. Styður þetta óneitanlega þá áætlun, að

sú sjúkdómsgreining prestsins (séra Stefáns Árnasonar)

hafi ekki verið alveg út í bláinn, því að, eins og kunnugt

er, veldur berklaveiki líka oft eitlabólgu. Og það er varla

vafamál, að eitlabólga hefir verið áberandi tíð þarna, úr

því að það þótti taka því, að nefna hana. Schleisner segir

(bls. 3) að kirtlaveiki (Schrophulose) sé fátíð í landinu, og

eiginlega hvergi til, nema í einstaka f jölskyldu í Reykjavík

og í Múlasýslum, en þar, einkanlega í Fljótsdalshéraði,

megi hún heita algengur sjúkdómur meðal barna á flestum

heimilum.1) Þetta, í sambandi við það, að tiltölulega oftast

er getið um brjóstveiki í Austfirðingafjórðungi, gæti bent

á, að þar hafi eitthvað af brjóstveikinni verið berklaveiki

víðar en í Valþjófsstaðarprk., og að berklaveikin hafi einna

fyrst náð fótfestu á Austfjörðum. En engin tök eru á að

rannsaka það hér svo, að nokkuð verði um það fullyrt.

'Ginklofa (trismus neonatorum) er getið í 14 prk., og

má ætla, að hans, eins og holdsveikinnar, sé getið alls stað-

ar, þar sem hans hefir orðið vart, af því að sérstaklega

var um þessa sjúkdóma spurt. Eins og kunnugt er, voru

Vestmannaeyjar aðalheimkynni hans. 1 lýsingunni þaðan

er tafla yfir fædd börn og dáin úr ginklofa um nokkurt

árabil. Sést á henni, að á 5 ára tímabilinu 1838—1842

fæddist 101 barn í prestakallinu, og af þeim dóu 72 úr

ginklofa. Auk þess segir í lýsingunni, að ósjaldan hafi

eldri börn dáið úr ginklofa, upp til 6 ára aldurs, og stund-

u*n hafi hann lagt í gröfina fulltíða fólk á öllum aldri. Má

af þessu ráða, hvílík drepsótt þetta var. Auk Vestmanna-

eyja er ginklofa getið í 13 prestaköllum, öllum nema einu

í nágrenni við eyjarnar, nefnilega í einu prk. í Vestur-

Skaftafellssýslu, 7 prk. í Rangárvallasýslu,9) 3 prk. í Ár-

nessýslu og 1 prk. í Gullbringusýslu, og loks í einu prk. í

ísafjarðarsýslu. Þar er hann nefndur ásamt holdsveiki, og

sagður sjaldgæfari en hún. — Vestmannaeyjapresturinn

1)  Auðkennt af mér.