Skírnir

						Skírnir             Heilbrigðismálaskipun fyrir 100 árum                   187

¦slensótt, og aftan við sjúkdómsheitið er í svigum „febr(is)

rheumat(ica)". En það er latneska heitið á gigtsótt eða

bráðri liðagigt. Hvort líka er átt við gigtsótt á hinum

stöðunum, eða eitthvað annað, t. d. taklungnabólgu, eða

-ef til vill stingsótt (pléuritis epidemica), verður ekki séð

með vissu, því að svo er að sjá, sem notkun þessa sjúk-

dómsheitis hafi verið nokkuð á reiki. Sveinn Pálsson (1. c.)

lætur það þó þýða gigtsótt. — „Gigtfeber" er nefndur í

aðeins einni lýsingu, og er þar sennilega um gigtsótt að

ræða.

Kláði er nefndur í 5 lýsingum, og í þeirri sjöttu óbein-

línis, þar sem sagt erfrá laug „með brennisteins málm-

blandaðan smekk", er „gigtveikt og kláðafullt fólk" laugi

sig í (Valþjófsstaðaprk. 1840). I lýsingu úr Stöðvarprk.

1839 (eftir séra Magnús Bergsson, föður Eiríks Magnús-

¦sonar, bókavarðar í Cambridge) er þannig lýst meðferð

á kláða, eins og hún tíðkaðist þar: „Við kláða er almennt

brúkaður smámulinn brennisteinn, fyrst tekinn inn til að

bleypa kláðanum út, síðan hnoðaður út í smjör áborinn,

líka er seyði' úr heimulu haft til að þvo kroppinn, og líka

inn tekið í mót kláða. Loks er og túnasveppur, úr hvörj-

um að verður svonefndur kerlingareldur, tekinn og brúk-

aður sem kláðameðal þannig: Að hann er nýr látinn á

vegglægju í hlýju húsi, hvar í hann hleypur ger, og þegar

það hvíta í honum er orðið við grænt og meyrt og mjúkt

sem smjör, er því riðið á kláðann, og sagt eitthvört bezta

meðal við honum". — Vafalaust hefir kláðinn verið miklu

tíðari en um er getið, fæstir líklega talið hann til sjúk-

dóma fremur en lús, sem auðvitað er hvergi nefnd. Schl.

Segir, að kláðinn muni vera æði tíður, og að alþýða hafi

áður talið hann vörn við öðrum sjúkdómum. Eftirtektar-

vert er það, að á þeim eina stað, sem kýli eru talin algeng

°S í 3 af 4 lýsingum, sem nefna heimakomu, er líka get-

ið um kláða meðal „almennra sjúkdóma". Náttúrlega get-

ur þetta verið tilviljun, en það getur líka vakið grun um,

að einatt hafi þarna verið samband á milli: að kýlunum

°g heimakomunni hafi valdið smitanir um rispur eftir