Skírnir

						190                                     Sigurjón Jónsson                               Skírnir-

ur varla nokkur vafi leikið á því, að hún hefir verið langt

um útbreiddari; að hann varð hennar ekki víðar var, hef-

ir stafað af sömu orsök og það, að hennar er ekki getið

víðar í lýsingunum, nefnilega þeirri, að hún var ekki tal-

in til sjúkdóma nema hún væri á mjög háu stigi. Og í

prestaköllunum, sem hennar er getið í, hefir hún vafa-

laust verið það. 1 2 þeirra er hún að vísu aðeins nefnd,

ekkert lýst, en í lýsingunni úr því þriðja (Hólmaprk. í

Reyðarfirði 1843) segir svo: „Barnasjúkdómur gengur

hér og viða um Austurland,1) sem menn kalla beinkröm

(engelsk sýki); verða börn þessi afllaus, einkum í fótun-

um, sem bogna og vindast alla vega, og deyja þau oftast

úr því. Við þessum sjúkdómi er þorskalýsi álitið gott með-

al". — Nœrri má geta, að mörg börn hafa haft veikina

auk þeirra, sem urðu svona þungt haldin. — Skyrbjúgur

er ekki nefndur nema í 2 lýsingum. Önnur þeirra er úr

Fagranesprk. (Skagafj.s.) 1840; er þar hafísnum kennt

um, „þegar hann Iiggur við", og má að sumu leyti til sanns

vegar færa. Hin er úr Grímseyjarprk. 1839; segir að þar

gangi „snertur af so kölluðu Grímseyjarvatni (skyrbjúg)

í ísavetrum; þó eru hvergi nærri eins mikil brögð að því

og áður, meðan matarhæfi var bæði óhollara og óhrein-

legra og skarfakál (sem að vitni lækna er specificum mót

skyrbjúgi) var lítið eða ekkert brúkað. Kálið er nú brúk-

að til matar á öllum tímum ársins, þegar það fæst fyrir

snjó eða klaka.14) — Vafalaust hefir skyrbjúgs orðið vart

langt um víðar. Schl. segir (bls. 48), að hann gangi sem

farsótt við og við, einkum meðal fátækra fiskimanna;

komi slíkir faraldrar oftast upp á Vestfjörðum,15) og á

ári hverju séu þar auk þess einstök tilfelli. I dauðameina-

skránni 1827—1837, sem áður var nefnd, eru 37 taldir

dánir úr skyrbjúg, og er þar væntanlega fremur vantalið

en oftalið.

Hjartveiki er nefnd í einni lýsingu meðal tíðustu sjúk-

dóma, hysteriskir sjúkdómar í annari og móðursýki (hys-

1)  Auðkennt af mér.