Skírnir

						Skírnir             Heilbrigðismáiaskipun fyrir 100 árum                   191

teria) í þeirri þriðju. Loks er á einum stað getið um miltis-

veiki, en hana kallar Dr. J. H. (1. c. bls. 21) ímyndunar-

veiki (hypochondria). Á öllum stöðunum mun vera átt

við sama sjúkdóminn.16) Hér sést enn, hve lítið er að

græða á þessum lýsingum, er um tíðni sjúkdóma er að

ræða, því að Schleisner segir (bls. 4), að hysteri (þ. e.

móðursýki eða taugaveiklun) sé hér óvanalega tíð. Er

engin ástæða til að rengja það, því að bæði benda þær (að

vísu ófullkomnu) læknaskýrslur, sem Schl. hafði til að

vinna úr, á það, og sjálfur segist hann hafa komizt að

raun um það á ferðum sínum.

I 3 lýsingum er getið um tíðateppu á kvenfólki, og í

einni um tíðaóreglu kvenna. Schl. telur, að tíðateppa sé

mjög algeng („usædvanlig hyppig" bls. 4 og 27). — Aðr-

ir sjúkdómar en þeir, sem þegar hefir verið getið, eru að-

eins nefndir í einni lýsingu hver, og skulu þeir taldir hér

að lokum, svo að engu sé sleppt úr þeirri ófullkomnu mynd

af heilsufarinu hér á landi fyrir 100 árum, sem presta-

kallalýsingarnar sýna. Þeir eru: Kröm (talin meðal tíð-

ustu dauðameina í Knarrarprk., líklega atrofia infantum),

hráslagi (einhvers konar magaveiki, sjá Isl. sjúkdóma-

heiti eftir Svein Pálsson), munnsviði, tannpína, magasúr,

orrnasýki, harðlífi, höfuðpína, fótaveiki (hefði ef t. v. átt

að teljast með gigt), bakveiki (sömuleiðis), sinaveiki

(óvíst við hvað er átt), eftirburðarsótt (líkl. átt við barns-

fararsótt), brjóstamein, fingurmein, augnsjúkdómar,

s3óndepra og blinda og ellilasleiki.

Þótt sjúkdómatalning prestakallalýsinganna sé svo ófull-

komin, sem raun ber vitni og oft hefir verið minnzt hér

a> má eigi að síður fá í ýmsum greinum sæmilegt yfirlit

um sóttarfar og heilbrigðisástand hér á landi fyrir 100 ár-

U1n með samanburði við aðrar heimildir, og hef ég því tal-

xö ómaksins vert, að vinna úr þeim. 1 mörgum af lýsing-

unum er og ýmislegan fróðleik að finna í svörum við öðr-

Ulíi spurningum. Meðal annars eru í nokkrum þeirra

Sreinagóðar lýsingar á fólkinu í prestakölJ.unum, atvinnu