Skírnir

						202                                           Ritfregnir                                     Skírnir

er hann færir fram röksemdir sínar fyrir því, að ísland teljist land-

fræðilega til Ameríku, fundur íslands hafi í raun og veru verið

fundur Ameríku, menningarlega sé ísland ekki háðara Evrópu en

ónnur lönd í Vesturálfu, — ræðir um Grænland, Vinlandsferðirn-

ar, tildrög landaleita á 15. öld o. s. frv. —¦ En auðvitað er þessi

bók ekki rituð handa íslendingum, heldur lesendum, sem fátt og

litið vita um efnið. Og þar er margt saman komið, einkum um hagi

og menningu þjóðarinnar nú á dögum, sem nytsamlegt getur verið,

að enskumælandi þjóðir viti deili á. Yfirlitið um sögu íslands í I.

kaflanum er bæði glöggt og efnismikið og samt læsilegt og skemmti-

legt. Minna er sagt frá bókmenntunum, sem II. kaflinn fjallar um,

og alls ekki nema frá fornbókmenntunum. Það finnst mér mesta

eyðan í þessu riti, að hinnar miklu og merkilegu bókmenntastarf-

semi siðari alda skuli varla vera að neinu getið.

En bækur verður yfirleitt að dæma eftir þvi, sem i þeim stend-

ur, en ekki hinu, sem óska mætti, að þar hefði líka verið ætlað

rúm. Því verður ekki heldur neitað, að íslendingar hafa varla sjálf-

ir búið nógu vel í hendur þeim rithöfundum, sem um þá vilja rita

fyrir erlendar þjóðir, en eiga ekki kost á að viða að sér mjög

dreifðu efni. Það er einn af kostum þessarar bókar að minna þjóð-

ina á, hvað hún sjálf á ógert til þess að koma upp greinagóðum

og aðgengilegum ritum um sögu sína og menningu.             S. N.

Walter Gehl, Der germanische Schicksalsglaube. Berlin,  1939.

Það er full ástæða til þess að vekja athygli íslendinga á þessu

riti. Efni þess, hin forna forlagatrú, eins og hún kemur fram í

ýmsum myndum, er gagnmerkilegt fyrir hvern mann, sem skilja

vill íslenzkan hugsunarhátt fyrr og síðar. Höfundurinn er efninu

þaulkunnugur, hefir ferðazt um ísland og notar bæði fornar og

nýjar íslenzkar heimildir með góðum skilningi máls og anda. Hann

kann tök á því að sjá viðfangsefni sitt frá almennu sjónarmiði

heimspeki og lífsskoðunar án þess að láta neitt fyrir fram ákveðið

skoðanakerfi villa sér sýn, þegar hann er að skýra heimildirnar

sjálfar og hvað i þeim er fólgið í raun og veru. Þetta er ekki nema

fyrri hluti verksins. Síðari hlutinn á að rekja sögu forlagatrúar-

innar, og munu þeir, sem þessa bók hafa lesið, hyggja gott til þess

ao fá hann í hendur.

Eg get ekki stillt mig um að tilfæra hér fáeinar setningar úr

formála bókarinnar: „Það er ekki réttmætt að finna Eddukvæð-

unum og fornsögunum til foráttu, að mönnum sé þar fremur lýst

eins og þeir ættu að hafa verið en þeir voru í raun réttri, veruleik-

inn geti ekki hafa samsvarað hetjuhugsjónum þeim, sem þar er á

loft haldið. Eru þau verðmæti, sem menn eigna tilverunni, ekki

eins raunveruleg og hún sjálf? Þau eru það, meðan mönnum er

full alvara að viðurkenna þau. Það má meira að segja fullyrða, að