Skírnir

						Skírnir                                    Ritfregnir                                           207

það. Svipað kemur fyrir í Hænsa-Þóris sögu. Enginn annar en inn-

ansveitarmaður mundi haga svo orðum sem þar er gert, og þó er

ekki hirt um neinar fjarlægðir. I III. kafla ræðir Sig. Nordal heim-

ildirnar að Hrafnkels sögu og leiðir rök að því, að sumar þeirra

hafi verið ritaðar. Ættartala Haralds hárfagra í upphafi sögunnar

er vafalaust eftir ritaðri heimild. Ennfremur ætlar hann, að sögu-

ritarinn hafi þekkt Landnámu og Droplaugarsona sögu, enda er

annað mjög ósennilegt, jafnvel þótt þær hafi ekki verið við hönd-

ina, er sagan var rituð. En meðferð söguritara á þessum heimildum

er svipaðs eðlís og hirðuleysi hans í staðháttalýsingum. Hvorugt

ber vitni um það, að umfram allt sé hirt um söguleg sannindi. Efn-

ið, sem tekið hefir verið úr þessum heimildum, er svo lítilf jörlegt,

að það snertir ekki aðalatburði sögunnar, og engin merki þess

sjást, að notuð hafi verið rit, sem nú eru algerlega glötuð. Sig.

Nordal tekur þá til athugunar, hvort sagan beri nokkrar minjar

munnlegra frásagna. Sýnir hann fram á, að þess finnast engin ör-

ugg merki, miklu fremur hið gagnstæða. Þar eru engar vísur, aldrei

vitnað til missagna, ekkert efni, sem slítur söguþráðinn o. s. frv.

yöguritarinn er aldrei í vafa, jafnvel ekki um smáatriði, sem fyrst

og fremst mást burt í munnlegri frásögn, en á þeim ber sérstak-

lega mikið í Hrafnkels sögu. Hún er meðal þeirra íslendinga sagna,

sem auðugastar eru af samtölum, en fátt er í henni af hinum

stuttu, meitluðu tilsvörum, sem bezt skilyrði hafa til að varðveitast

i munnmælum. I IV. kafla rekur Sig. Nordal samsetningu sögunnar

¦°g frásagnarhátt, og er sumt af þvi, sem hér getur á undan, tekið

Þar til meðferðar. í V. kafla vikur hann að1 mannlýsingunum, hvi-

'flct meistaraverk þær eru. Allt ber að sama brunni um það, að sag-

an sé verk eins manns, er verið hafi hámenntaður á mælikvarða

sinnar aldar, lifsreyndur og glöggur á mannlega eiginleika, — verk

roanns, sem ætlaði ekki fyrst og fremst að semja sanna sögu í

venjulegum skilningi, heldur áhrifamikla skáldsögu, og hefir tekizt

Pað. Hver er þá líklegri til að vera höfundurinn en sá, er fyrstur

færði hana í letur? Á hvern annan hátt væri hægt að skýra það

eðlilega, að sagan ber engin merki munnlegra frásagna? Þannig

bníga öll skynsamleg rök í þá átt, að höfundur og söguritari séu

einn og sami maður, en af þeirri niðurstöðu leiðir aðra: Höfuðvígi

sagnfestumanna er fallið og með því sú kenning þeirra, að frá-

Sagnarlistin í fslendinga sögum hafi náð öllum sínum þroska áður

en þær voru ritaðar. Það verður eðlilegri skýring, að sa þroski hafi

smátt og smátt fengizt á ritvellinum. Um leið raskast grundvöllur-

ln*i, er notaður hefir verið til að ákveða aldur þeirra. Hingað til

nefir Hrafnkels saga verið talin rituð um 1200, varla síðar, en Sig.

^ordal ætlar hana ritaða seint á 13. öld. f VI. kafla eru niðurstöður

°S ályktanir. Sig. Nordal tekur það skýrt fram, að ekki megi nota

Pa niðurstöðu, er fengizt hefir við rannsókn Hrafnkels sögu, sem