Skírnir

						Skírnir                                    Ritfregnir                                           217

(Islendingasögu), þegar reynt var að koma á sáttum milli Arnórs

Tumasonar og biskups, vorið 1211: „Bauð Arnór marga kosti

sæmilega, en þó vildi hann eigi, að biskup færi á staðinn, svo að

hann stýrði fleira en klerkum og tíðum". Sést hér, að Sturla sér

allt frá sjónarhæð þeirra höfðingjanna, sem ef til vill er vorkunn.

En hvernig er hægt að kallaí það „sæmilega kosti", að vera þannig-

gerður ómyndugur á biskupsstóli sínum? Við þetta gerir höf. enga

athugasemd, en vitnar þó í orð íslendingasögu, nema þá að af-

saka Arnór með því, að reynslan hafi sýnt, hve Guðmundur væri

lítt fær um alla fjárstjórn (bls. 54).

Mesta rækt leggur höf. við að lýsa Kolbeini Tumasyni og Kol-

beini unga, enda eru það svipmestu höfðingjarnir meðal Ásbirninga

og hinn fyrrnefndi einkar glæsilegur. Ekki er fjarri, að höf. haldi

Kolbeini unga nokkuð fram, enda var honum margt vel gefið,

enda þótt grimmd hans og miskunnarleysi varpi óneitanlega leið-

inlegum skugga á hann. Höf minnist á, að Kolbeinn hafi einn af

höfðingjum Sturlungaaldar aldrei verið í þingum við Noregskon-

ung. Þeir voru raunar fleiri höfðingjarnir á öndverðri Sturlunga-

öld, sem engin mök áttu við konung, en auk þess virðist Kolbeinn

vera að falla í sömu gildruna og aðrir höfðingjar, þegar dauðinn

frelsaði hann. Ekki er annað hægt að ráða af Sturlungu, en þeir

Þórður kakali hafi ætlað að leggja mál sín í gerð Hákonar konungs.

Er eg tók bókina mér í hönd, hlakkaði ég til að fá einhverja

skýringu á hinni miklu goðorðaeign Ásbirninga, hvernig þeir hefðu

að henni komizt. En fram hjá þessu gengur höf. alveg. Hefði

þó verið æskilegt að gera því einhver skil, ef hægt hefði verið, en

sjálfsagt er það hægara sagt en gert.

Verður ekki annað sagt en saga þeirra Skagfirðinganna fari

myndarlega úr hlaði. Var það ritinu hin mesta gifta, að svo góður

fræðimaður og snjall rithöfundur og Magnús Jónsson prófessor

skyldi verða til að semja fyrsta hlutann. Er ég þess fullvís, að

flestum mun þykja bókin skemmtileg, og ekki tel ég ólíklegt, að

margan fýsi að lesa Sturlungu í heild, þótt hann hafi áður veigr-

að sér við því erfiði, eftir að hafa heyrt túlkun Magnúsar á Ás-

birningum.

Jóhann Sveinsson frá Flögu.

Finn    Tulinius:    Arni    Helgason   og   hans    Helgidaga-prédikanir.

Köbenhavn 1939. G. E. C. Gads Forlag.

Tvímælalaust hefir Árni stiftsprófestur Helgason verið einna

aðsópsmestur íslenzkra menntamanna úti hér á fyrri hluta 19. aldar.

Hann var þá líka snemma þjóðkunnur maður sökum gáfna, lærdóms

°g athafnasemi. Verður þó sízt sagt um séra Árna, að hann væri

mikið fyrir það gefinn að trana sér fram; því að hann var alla

æfi mjög svo hispurslaus maður og yfirlæti ekki til í fari hans.