Skírnir

						220                                           Jtitfregnir                                     Skírnir

um presti er gagnlegt. Það gæti orðið prestum, sem gæfu sér tíma

til að lesa það, gagnleg hvöt til þess að kynna sér kenningaraðferð

séra Arna Helgasonar, eins og hún kemur fram í postillu hans,

ekki sízt á nálægum tímum, þar sem fullmikið vill bera á fimbul-

fambi í prédikunum sumra presta. En hvað sem annars má segja

um kenningaraðferð séra Árna, þá er þar ekkert af fimbulfambs-

tæinu, en mikið af því, sem réttilega má kalla „kristilega mótaða

lífsspeki".

Hafi höf. heiður og þökk fyrir hið vandaða ritverk sitt og fyrir

þann bautastein, sem hann hefir með því reist minningu eins af

prýðimönnum íslenzkrar kristni og kirkju á síðari tímum.

Jón Helgason.

Alfred Schultze: Zum altnordischen Eherecht. Leipzig 1939.

Fræðimenn hefir greint á um margt í hjúskaparrétti fornger-

manskra þjóða, og það ekki um þau efni ein, sem minna máli skipta,

heldur jafnvel um höfuðatriði málsins, eðli hjúskaparins og stöðu

konunnar í hjónabandinu. Um þetta hvorttveggja getur m. a. að-

ferð sú, sem tíðkuð var við stofnun hjúskapar, gefið mikilvægar

bendingar. Sumir hafa talið, að mikilvægasta atriðið við stofnun

hjúskaparins hafi verið festarnar, sem samningur milli brúðgum-

ans annarsvegar og fastnanda konunnar sem lögráðanda hennar

hinsvegar, og að sá samningur hafi falið í sér raunveruleg kaup

á konunni af brúðgumans hálfu. Aðrir hafa verið þeirrar skoðunar,

að líta bæri á öll atvik hjúskaparstofnunarinnar í heild sinni og

ekki að eins' festarnar einar, og talið, að það sem gæfi þeim gildi

og áhrif að lögum væri fyrst og fremst þátttaka ættingja beggja

hjónaefnanna í hjúskaparstofnuninni. Á síðustu árum hafa tvær

merkar ritgerðir um þetta efni birzt: „Die Eheformen der Urindo-

germanen" eftir Edward Hermann í ritum Vísindafélagsins í Gött-

ingen (1934) og „Die Eheformen bei den Indogermanen" eftir

Paul Koschaker í Zeitschr. fur auslándisches und internationales

Privatrecht (1937). Báðir reyna þeir að finna hvert hið uppruna-

lega hjúskaparform hafi verið með því, að bera saman rétt allra

indogermanskra þjóða, og hjá báðum hefir niðurstaðan orðið súr

að hjúskaparstofnunin hafi upphaflega aðallega verið kaup á kon-

unni, enda þótt Koschaker viðurkenni, að eignarréttur mannsins

að konunni hafi að ýmsu leyti verið sérstæður og takmarkaður á

marga lund, bæði vegna þess hver tilgangur hjónabandsins var, og

einnig vegna ættingja konunnar.

Rit próf. Schultze, er hér skal getið, er skrifað gegn þessum

kenningum þeirra Hermanns og Koschakers. Höf. hallast eindregið

á þá skoðun, að því er fornnorrænan hjúskaparrétt snertir, að stofn-

un hjónabandsins hafi engan veginn aðallega verið kaup brúðgumans