Skírnir

						Skírnir                                    Ritfregnir                                           227

inu. En hann hefir einnig tekið margar sögur úr handritum eftir

ýmsa, og fer þar langmest fyrir Gisla Konráðssyni. Gísli segir

stundum vel þjóðsögur, en oft eru þær blandnar óþarflega miklum

fróðleik, sérstaklega mannfræðilegum, því að fróðleikur hans um

þau efni er svo mikill, að hann leitar stöðugt á. Hin tæra lind þjóð^-

sögunnar nær því sjaldan að streyma fram hjá honum. Þar er

frekar um þjóðsögulega sagnfræði að ræða. Þetta er vitanlega

ekki sagt Gísla til lasts, því að hans sagnagerð stendur í sínu gildi.

Hann ritar aðeins í dálítið annari tóntegund en heyrir til þjóðsög-

um í strangasta skilningi. Af öðrum skrásetjurum má einkum nefna

Þorstein Þorkelsson á Syðra-Hvarfi og Jón Borgfirðing. Fáeinar

sögur eru einnig skrásettar af Jóni Árnasyni. Segja þessir me..n

allir vel frá, eins og kunnugt er.

Nokkuð geldur safn þetta þess, hve lengi það hefir legið óprent-

að, að því leyti, að sumar sögurnar hafa komið út í öðrum þjóð-

sagnasöfnum, og eru því eigi jafn nýjar af nálinni, sem ella myndi

vera. Virðist mér réttara, að þess hefði verið getið í útgáfunni,

t. d. neðan máls, þar sem svo stendur á, lesöndum til fróðleiks og

athugunar. Getur verið nógu gaman að bera saman tvær útgáfur

sömu sógunnar, ekki sízt ef tveir ólíkir skrásetjarar rita eftir ein-

um og sama heimildarmanni. Sem dæmi má nefna söguna Bóndinn

að Dröngum hjá 01. Dav. II, 164^166. Þá sögú hefir Olafur Davíðs-

son skrásett eftir sögn Jónasar Kristjánssonar læknis, en hann hafði

hana eftir Ögmundi Sigurðssyni skólastjóra. Þetta er sama sag-

an sem um Jón í Skjalda-Bjarnarvík í Gráskinnu I, 71—73. Þar

er sagan skrásett af Sigurði Nordal, einnig eftir sögn Ögmundar

skólastjóra. Það vekur furðu, hve mismunur þessara tveggja gerða

sömu sögunnar er mikill, og er það frá vissu sjónarmiði mjög fróð-

legt og lærdómsríkt. Skal þó ekki farið út í það mál frekara hér

eða fleiri dæmi nefnd af þessu tagi.

Útgefandi á miklar þakkir skilið fyrir að hafa ráðizt í út-

gáfu þessa merka þjóðsagnasafns, sem á vafalaust fyrir sér að

verða vinsælt og víðlesið.                                         Gnðni Jónsson.

Svalt og bjart. Átta sögur eftir Jakob Thorarensen. Rvik  1939.

Jakob skáld Thorarensen hefir nú sent frá sér áttundu bókina,

sögusafnið Svalt og bjart, sem hefir inni að halda átta stuttar sög-

ur (nóvellur). Hafa sumar þeirra birzt áður í tímaritum. Þótt Jakob

yrði fyrst kunnur sem Ijóðskáld, og það af beztu gerð, þá hefir

hann með sögum þeim, er hann hefir látið frá sér fara á síðari ár-

um, einnig unnið sér veglegt sæti á bekk söguskálda vorra. Sögur

Jakobs eru jafnan að einhverju merkilegar, hvort sem hann segir

frá sérkennilegum atvikum daglegs lifs eða hann kannar dýpri ræt-

ur viðburða í sálarlífi persóna sinna. Stíll hans og málfar er hreint

og þróttugt, blátt áfram og tilgerðarlaust.   (Eg hefi aðeins rekizt

15*