Skírnir

						228                                           Ritfregnir                                     Skírnir

á eitt orðatiltæki, sem talizt getur til lýta. Það er dönskuslettan að

vara við: haldast, vara, sem kemur fyrir á tveim stöðum (bls. 41

og 128).) Eigi virðist hann orð skorta, hvað er hann vill segja, og

vel kemst hann oft að orði. Það er því bæði gagn og gaman að lesa

sc'gur Jakobs, og má enginn láta þær fram hjá sér fara, er fylgjast

vill með því, sem bezt er ritað nú á landi hér. •

Einhver skemmtilegasta og bezta sagan i bókinni er hin fyrsta,

Forboðnu eplin. Þorbergur karlinn er bráðlifandi persóna, óheflað-

ur og ósnortinn af siðlæti menningarinnar, kemur til dyranna eins

og hann er klæddur, beint úr sinu afskekkta byggðarlagi, þar sem

menn hafa lært þau einföldu lífssannindi, að fyrst verður maðurinn

að bjarga sér eins og bezt gengur með því að sækja björg í bú

náttúrunnar til sjós og lands í kringum sig. Þetta gerir manninn

«infaldan í sniðunum, nokkuð hrjúfan i viðmóti og öldungis hé-

gómalausan, en á hinn bóginn sterkan í eðli og lífsþróttugan. Það

er von, að nokkur árekstur verði milli þessa manns og hins siðfág-

aða borgarbúa, prestsins, er gamli maðurinn kemur á heimili hans

og dóttur sinnar til veru og hvildar í ellinni, og það kemur ekki á

óvart, að sú dvöl verður skammær, — og hinn þróttmikli náttúru-

sonur skilji, þótt aldraður sé, vinnukonu hinna barnlausu og

hneyksluðu prestshjóna eftir barni aukna, er hann fer af heimili

þeirra. Sagan Bleik lauf er einnig prýðilega gerð, af hárvissri ná-

kvæmni og skilningi á sálarhræringum persónanna, ekkjunnar og

matþegans hennar, sem dragast hvort að öðru samkvæmt lögmáli

aldurs þeirra og eðlis. Hversu ólíkt er samband þeirra hinum bloss-

andi krafti fyrstu ástar og þó jafnsatt og hún. Eg nefni aðeins hin-

ar sögurnar, þvi að rúmið leyfir ekki nánara umtal. Þær heita

Dimmir dagar, Atta pró mill, Með tímans straumi, Elliglöpin, Kon-

an við leiðið og Dæmdur maður. Hafa þær allar til sins ágætis nokk-

uð. Jakob Thorarensen er löngu orðinn svo fastur í skáldasessi, svo

smekkvis og kröfuharður við sjálfan sig, að hann lætur ekki annað

er   kjarnmeti frá sér fara.                                       Guðni Jónsson.

Helga Þ. Smári: Hljóðlátir hugir og fleiri sögur. Bókaverzlun

Guðmundar Gamalíelssonar.  Reykjavík  1939.

Hér er nýr höfundur á ferðinni, kona, sem kveður sér hljóðs á

þingi söguskálda vorra, yfirlætislaus og smekkleg í stil og frásögn,

hlý og mild í hugsun. I bókinni eru sjö sögur, ýmislegs efnis,

skemmtilegar afljstrar. Fyrsta sagan og sú er bókin tekur nafn af,

Hljóðlátir hugir, er ein af beztu sögunum. Þar er lýst hljóðri og

umberandi sjálfsafneitun stúlku, sem elskar sóknarprest sinn, ung-

an og glæsilegan mann, en ást hennar er ekki endurgoldin, og hún

verður að bera harm sinn í hljóði. Á hinn bóginn festir presturinn

ást á systur hennar, en skyldan við kall og embætti veldur því, að

hann verður að afsala sér hamingju ástarinnar. Verður hann svo