Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar

						ALMANAK 1941                                  25

En það er annað afmæli, stórmerkilegt í sögu

íslenzkra bókmenta og menningar, sem hér skal

dregin athygli að. 1 apríl í ár voru fjórar aldir

liðnar frá því, að lokið var prentun þýðingar Odds

Gottskálkssonar á Nýja-testamentinu, en hún er,

að því er næst verður komist, fyrsta bók prentuð

á íslenzku, því að mjög er það á huldu hvað prent-

að hafi verið í hinni elstu íslenzku prentsmiðju

að Hólum. Verður það ráðið af niðurlagsorðum

eftirmálans, að þýðingunni, sem kom út í Hróars-

keldu í Danmörku, hafi verið lokið 12. apríl 1540.

Á þeim mánaðardegi í ár var þessa merkisat-

burðar í sögu íslenzkrar bókagerðar og íslenzkrar

kristni minst alment í kirkjum landsins, eins og

vera bar, því að með útgáfu þýðingarinnar voru

íslenzkum almenningi opnaðar dyrnar að hinu

allra helgasta hinnar helgu bókar, sjálfum guð-

spjöllunum, enda hafði þýðingin varanleg og víð-

tæk áhrif, bæði á trúarlíf i landinu og á þær

kirkjulegu bókmentir íslenzkar, er fylgdu í kjölfar

hennar.

Fer þá vel á því, að segja í höfuðdráttum sögu

Odds Gottskálkssonar og frá hinu helsta, sem

vitað er um tildrög Nýja-testamentis þýðingar

hans. Er það meir en verðugt, að halda á lofti

nafni þess mann, er vann jafn merkilegt verk og

þýðingin er fyrir margra hluta sakir.

Oddur var norskrar ættar að föðurkyni, son-

ur Gottskálks Nikulássonar, biskups að Hólum

(1496—1520); en í móðurætt var hann íslenzkur í

aldir fram og stórættaður, því að móðir hans var

sonardóttir Lofts ríka Guttormssonar (d. 1432).

Vafi leikur á um fæðingarár Odds, en margt bend-

ir til, að hann hafi verið fæddur 1515, eða jafnvel

1514, og ólst hann upp hjá frændum sínum í

Noregi til tvítugsaldurs; hlaut hann einnig fyrstu