Félagsrit

						19

getað og gert, af okkar fátækt, þrátt fyrir það, að öll

framleiðsla hjá okkur hefur verið og er í hinu mesta

niðurlægingarástandi og verzlunin hin óhagkvæmasta.

5.   Önnur lcið.

En verður þetta ekki svo aS vera? Er nokkur önn-

ur leið fær fyrir okkur til verzlunar? Getum við tekið

verzlunina í eigin hendur? Fyrstu spurningunni má

hiklaust svara neitandi, en hinum tveim játandi. Ekki

skortir getuna, kraftinn. Það er sýnt, að við getum

ótrúlega mikið, eða höfum gert, sundraðir eins og við

höfum verið, að eins með því að láta nokkra kaupmeun

(og nú að síðustu einnig landssjóðj safna saman arðin-

um af atvinnu okkar í sínar hendur. Hví skyldum við

þá ekki geta, með því að slá okkur saman, s]álfir safn-

að þessum arðmolum í eitt og látið þá starfa í okkar

þágu ? Þyngsta ómegðin, sem á okkur liggur, er kaup-

mannastéttin, með öilu því, sem við leggjum henni til

framfærslu og þæginda, og öllum þeim óþægindum sem

slíkt bakar okkur, eins og bent er á hér að framan.

Þetta alt til samans er mikið þyngra en öll okkar út-

borin útgjöld samanlögð. Ef við nú losuðum okkur við

alla þessa byrði, hættum að ala þessa ómegð, og þar

með knýum það fólk, sem nú stundar kaupmensku og

við hana stjanar, til að snúa sér að annari atvinnu eða

til að gerast sjálfir framleiðendur auðs, í stað þess að

vera safnendur auðs, sem aðrir framleiða — hversu mik-

ið mundi þá ekki mega vinna til nytsemdar, til fram-

leiðsluauk, fyrir það fé, er við það ynnist? Og þetta

er framkvæmanlegt.    Kaupmenn, sem milliliðir í viðskift-