Félagsrit

						23

I Danmörku hefur samvinnufélagsskapurinn náð

einna mestúm þroska, orðið viðtækastur, samanborið við

fólksfjölda. Fyrir hann hafa framleiðsluvörur bœnda

þar náð því áliti, að vera taldar beztu vörur síns kyns

sem á heimsmarkaðinn koma, og þess vegna hækkað alt

að því um helming, og sumar jafnvel meira, í verði.

Þetta hefur stórum aukið velmegun þeirra og alla menn-

ing. Þeir eiga nú sjálfir vöruhús þau, er þeir þurfa að

nota, hafa eigin ábyrgðarsjóði, banka, og skip í förum

til vöruflutninganna; annast sjálfir verzlun sína að öllu

leyti, bæði sölu og innkaup. Hagnaðurinn af þessu

skiftir tugum miljóna króna á ári fyrir félagsmenn, mið-

að við kaupmannaverzlunina. Félagsbændur í Dan-

mörku hafa t. d. grætL svo miljónum króna skiftir ár-

lega á eggjaverzlun sinni einni. Þeir hafa }afnvel getað

afstýrt verkföllum með samvinnufélagsskap sínum. T. d.

höfðu skipa-afgreiðslumenn eitt sinn ákveðið að gera

verkfall. Þá sendu bændur i samvinnufélögunum vinnu-

menn sína (hver deild nokkra, eftir fyrirskipan yfir-

stjórnarinnar) á þá hafnarslaði, er félögin helst notuðu

til daglegra viðskifta við önnur lönd, er afgreiða skyldu

skipin, ef hinir legðu niður vinnu. Þá sáu þeir að þýð-

ingarlaust var að gera það; alt gekk sinn gang fyrir

því. Þetta kostaði samvinnufélögin nokkra tugi þúsunda;

en þau afstýrðu með því tapi, sem annars hefði numið

hundruðum þúsunda eða miljónum. Sýndu jafnframt

með þessu kraft félagsskaparins, sem ekki þýðir að reyna

að buga, ef hann er nógu sterkur og vel stjórnað.

— Hvenær komumst við svo langt? Svar: Þegar við

fáum opin augu fyrir nytsemi samvinnufélagsskaparins

og lærum að vera trúir félagsmenn.