Félagsrit

						8.   Sláturfélag Suðurlands.

Verulegasta samvinnufélagið, sem stofnað hefir verið

á landi hér, mun vera Sf. Sl. Það tekur yfir stærst svæði:

V.-Skaftaf., Rangárv., Árness., Kjósar- og Gullbr., Borgar-

fj., Mýra og Hnappadals-sýslur. — Margt af því, sem

hér verður sagt um þann féiagsskap og hluttðku manna

i honum, a einnig við um öll viðskifta-samvinnufélög, þó Sf.

Sl. sé hér eitt gert að umræðuefni.

Áður en félag þetta komst á stofn, var sláturfén-

aðarverzlun Sunnlendinga þannig háttað, að bændur ráku

fénaðinn reglulaust til kaupstaðanna, einkum til Reykja-

víkur, og buðu hann þar. Flæktust menn með fjárhóp-

ana til og frá um bæinn, og áttu hvergi vísan stað.

Vildi oft svo til, að fjöldi rekstra barst að á sama tíma.

Var ekki sjaldgæft að bændur voru fram undir viku-

tíma að þvælast með féð í bænum og kring um hann,

hungrað og hrjáð í haustveðrunum. Að lokum gustuk-

aði einhver kaupmannanna sig yfir fólk og fé, og keypti

hópana fyrir það verð, sem hann bjóst við að befðist

upp úr kindakroppunum á sínum tíma, stundum jafn-

vel minna. Keyptu kaupmenn þannig oft meira í

einu en þeir gátu slátrað og selt jafnóðum. Varð þá að

koma fénu fyrir í geymslu á bæum í nágrenninu, og

þar var það að þvælast og megrast niður vikum eða

mánuðum saman. En alt var þetta á kostnað seljend-

anna; því fyrir öllum þessum afföllum og meiru til

gerði kaupmaðurinn ráð, þá er hann keypti. Fyrir kom

það að verið var að slátra þessu geymslufé fram undir

jól, t. d. haustið 1905, árið áður en stofnun Sf. fyrst

var hreyft; þá kom um 10,000 fjár til Rvíkur á einni

viku í byrjun október.    Verðið var þá þriðjungi til helm-