Félagsrit

						43

leysi   sprottið.   —   Um þetta   segir í boðsbréfi stofnfull-

trúanna:

„Viðskiftaskyldan er nauðsynleg til að tryggja fé-

lagsskapinn. Ofrjálslegri er hún ekki en önnur félags-

bönd, sem vér berum margvísleg án möglunar, þótt ekki

höfum þau sjálfir á oss lagt lil að tryggja atvinnu vora

og eigin hagsæld, eins og þetta miðar til. Vér erum

ekki frjálsari nú með fjárverzlunina, heldur háðir kjör-

um þeim, sem aðrir bióða oss, og hinum margbreyti-

legu dutlungum óeðlilegs viðskiftalífs".

Sá sem gengur i viðskiftafélag, eins og t. d. Sf. Sl.,

gerir það fyrst og fremst af eigin hvötum og frjálsum

vilja. Hann er með því að losa sig úr viðjum kaup-

mannaverzlunarinnar og gerast verzlunareigandi sjálf-

ur. Til þess að þessi verzlun hans geti blómgast, og

náð sem mestum þroska og krafti, verður hann að láta

hana njóta að öllu leyti alls þess stuðnings, sem hann

getur veitt henni. Geri hann það ekki, dregur það úr

henni, og það af viðskiftunum, sem hjá öðrum lendir,

eflir jafnframt mótstöðuna við verzlun hans, og eykur

erfiðleika fyrir hana. Frjálsrœðið er því i þessu efni

sama sem að vilja hafa óbundnar hendur til að skaða

sjálfan sig og samfélaga sína; og það er gert með

hverjum eyri, sem félagsmaður dregur undan félags-

verzluninni.

Margir bœndur hafa sagt sem svo: Eg vil styðja

Sláturfélagið. Eg geng i það og legg fram minn skerf

af stofnfé (t. d. 10 kr.), og læt það máske hafa eitthvað

af kindum öðru hvoru. Að þessu ætti því að vera styrk-

ur. En eg vil hafa frjálsræði til að selja annarstaðar

það af fé mínu sem mér sýnist. Eg hefi alla mína bú-

skapartíð selt honum Jóni mági mínum i Rvík og Pétri