Félagsrit

						50

hag okkar og félagsbræðra okkar í nútíð og framtið, eða:

2, hvort þeir ganga til að hamla móti þessu. Trúir fé-

lagsmenn kjósa hið fyrra, félagsleysingjar (utanfélagsm.

og brotam.) hið síðara.

Sannanlegt er, að félagsleysingjar hafa oftast, síðan

félagið var stofnað, selt sláturfénaðinn sér beint að skaða.

þeir sem við þá skiftu, hafa grætt miklu meira en sem

nam óhjákvæmilegum tilkostnaði, og seljendur ekki feng-

ið meira en útborgað hefur verið í félaginu, oft minna.

Þetta horfa bændur ekki í, vilja vinna það til að vera

frjálsir, frjálsir til að gera sér og öðrum tjón í bráð og

lengd. En ef sveitarútsvarið er fám krónum hærra í

ár en í fyrra, um það fást margir þeir, sem gefa kaup-

mönnum tugi eða jafnvel hundruð króna árlega. Væri

ekki eins skynsamlegt að nota það fé til að gjalda góð-

um hjúum, svo hægt væri að bæta bújarðirnar eða

auka bústofninn á þeim? Ef t. d. bóndi selur kaup-

manni 40 kindur árlega, og kaupmaðurinn græðir 3 kr.

á hverri, það er 120 kr., þá er það gjöf frá bóndanum

til kaupm. Þeim bónda mundi þó þykja hart að á hann

væri dembt munaðarlausu barni til framfæris meðgjaf-

arlaust. Þó gæti barnið orðið Iiðsmaður hjá honum eða

öðrum í sveitinni, en af gjöfunum til kaupm. hefur hann

og aðrir sifeldan óhagnað; með þeim er hann að ala

— blóðsugu.

Við fáumst oft um það, að við höfum óþarflega marga

embættismenn, flnnum til, ef aukin eru laun þeirra eða

bætt við nýjum, og okkur er illa við eftirlaun þeirra,

af því að við eigum að gjalda í þá sjóði, sem fé til

þessa er tekið úr. En möglunarlamt borgar hver með-

al sveit meira fé árlega til viðhalds kaupmenskunni en

sem nemur fylslu ártílaunum hálaunaðs embættismanns.