124 Rúm og tími. IÐUNN alt að einni lýsandi sól. Þetta er fjarri því, sem er. Hvelfing himins er dimm. Ljósin í rúminu blika aðeins á stöku stað, og víða um himin sést engu meira í full- komnum sjónaukum en í litlum Ieikhúskíki. Hvað veldur þessu? Getur móðan í himingeimnum skygt á ljós úr mikilli fjarlægð, eða gætir hennar að engu? Helzt er svo að sjá, að hennar gæti eigi að neinu. Stjörnuveldi sjást í sjónaukum úr 100 000 miljóna ljósára fjarlægð, að ætla má. Hinsvegar getur örlítið misturský í gufu- hvolfi jarðar vorrar byrgt fyrir sólu, sem má þó heita rétt hjá oss, miðað við þessa óravegu. Ber þetta ótví- rætt vitni um, að rúmið sé alveg gagnsætt og tært, svo að ljósið geti borist veg allrar veraldar hindrunarlaust. Sköpunarverkið er takmarkalaust. En þó að ýmislegt styðji þá skoðun, að sköpunarmagnið — þrátt fyrir geysimikla stærð — eigi sér einhver endimörk, þá styður þó alteins margt skoðun þá — og þar á meðal hugboð vort — að hvergi séu þó þau takmörk til, heldur séum vér umkringdir takmarkalausu sköpunar- verki í takmarkalausum himingeimi. En þetta tvent er gersamlega hvað á móti öðru. Vér erum hér á yztu útjöðrum mannlegrar reynslu. Þar er villugjarnt. Þar stöndum vér ávalt andspænis furðu- verkum. Ef sköpunarverkið er takmörkum háð, þá getur alt orðið eðlilegt um birtu himinhvolfsins inn á við. Vér værum einhversstaðar langt inni í Iandi og sæjum næst- um hvergi til hafs. Haf óskapnaðarins lægi þá svo langt frá oss, að hvergi sæi strendur þess. Stjörnur sjást nálega hvar sem litið er, en gisnar að vísu. En varan- leik alheims vors, sé hann takmörkum bundinn, má þá líkja við varanleik meginlands, er mörg stórfljót renna
Beinir tenglar